Wdowa: słowo, które zna tylko jedną odmianę smutku
Wdowa to kobieta, której zmarł mąż i która nie wyszła ponownie za mąż. Męskim odpowiednikiem jest wdowiec.
Wdowa należy do najstarszych słów polszczyzny. Pochodzi ze starego słowiańskiego rdzenia *vьdova* i jest spokrewniona z łacińskim *vidua*, co pokazuje, jak dawny jest ten pojęciowy podział. Dziś używamy go w kontekstach prawnych i rodzinnych.
- Kobieta po stracie męża. *Wdowa mieszka z córką.*
- Stan cywilny. *W formularzu zaznacz: wdowa.*
- W przenośni. *Słomiana wdowa* — kobieta, której mąż wyjechał.
- W świecie owadów. *Czarna wdowa* — pająk.
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wdowa | wdowy |
| Dopełniacz | wdowy | wdów |
| Celownik | wdowie | wdowom |
| Biernik | wdowę | wdowy |
| Narzędnik | wdową | wdowami |
| Miejscownik | wdowie | wdowach |
Użycie
- Sąsiadka jest wdową od dziesięciu lat.Narzędnik po „być” — „jest wdową”.
- Wdowa po generale dostała rentę rodzinną.„Wdowa po kimś” to stała konstrukcja.
- Wdowy często potrzebują wsparcia.Mianownik liczby mnogiej.
Wdowa w języku
- Wdowiec to mężczyzna po śmierci żony; słowo jest nietypowe, bo forma męska powstała od żeńskiej.
- Słomiana wdowa to potoczna kobieta czasowo „samotna”, bo mąż jest w delegacji.
- Czarna wdowa (łac. *Latrodectus*) to pająk, którego samica po kopulacji zdarza się zjadać samca.
- Status wdowy wiąże się z prawami w ramach rodziny, np. do renty rodzinnej.
W prawie wdowa nabywa uprawnienia, takie jak renta rodzinna czy dziedziczenie po mężu. W tradycji ludowej wdowy nosiły czarne stroje przez rok żałoby, a dziś zwyczaj ten zanika.
W literaturze wdowa pojawia się jako postać żałoby, ale też jako bohaterka komedii. Słowo nie ma w polszczyźnie zabarwienia pejoratywnego, choć w niektórych zwrotach potocznych bywa używane żartobliwie.
Czy „wdowa” to obraźliwe słowo?
Nie, to neutralne określenie stanu cywilnego.
Jak zapisać „wdowa po”?
Bez przecinka: „wdowa po poecie”, a nazwisko w miejscowniku.