Wartość, cena, koszt — czym różnią się te słowa?
Wartość to miara ważności, przydatności lub ceny czegoś; także liczba wyrażająca wielkość oraz zasady, którymi kieruje się człowiek.
Wartość to słowo, które zmienia się razem z kontekstem. W ekonomii oznacza cenę, w matematyce liczbę, a w etyce zasadę, którą cenimy ponad inne. Cena mówi, ile zapłacisz, a wartość, ile dana rzecz jest dla ciebie warta, i te dwie liczby wcale nie muszą się pokrywać. Rzeczownik pochodzi od przymiotnika *wart*, czyli „mający pewną cenę lub zasługujący na coś”.
- Miara ceny lub użyteczności. *Dom ma wartość pół miliona złotych.*
- Wielkość liczbowa. *Wartość wyrażenia wynosi cztery.*
- Zasada moralna (zwykle w liczbie mnogiej). *Uczciwość to dla niego główna wartość.*
- Przydatność. *Książka ma dużą wartość edukacyjną.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wartość | wartości |
| Dopełniacz | wartości | wartości |
| Celownik | wartości | wartościom |
| Narzędnik | wartością | wartościami |
| Miejscownik | wartości | wartościach |
| Wołacz | wartości | wartości |
Przykłady
- Ta moneta ma wartość kolekcjonerską.Przymiotnik „kolekcjonerska” precyzuje rodzaj wartości.
- Nie zna wartości pieniądza.Dopełniacz wymagany po czasowniku przeczącym.
- Zdrowie to największa wartość.Przenośnie, o ideałach.
Wartość, cena, koszt
- Cena — kwota na metce; cena wynika z ustaleń sprzedawcy.
- Koszt — suma wydatków potrzebnych do wytworzenia czegoś; koszt bywa niższy lub wyższy od ceny.
- Wartość — szersza ocena, uwzględniająca korzyści i potrzeby.
- Wartości w liczbie mnogiej oznaczają zasady, takie jak uczciwość, lojalność czy wolność.
Przy okazji: słowo kończy się na „-ość”, jak „miłość” czy „wolność”, a przed „ć” zawsze piszemy „ś”.
Czy „wartość” ma inną liczbę mnogą niż „wartości”?
Nie. Liczba mnoga i dopełniacz liczby pojedynczej są takie same: „wartości”. Kontekst pokazuje, o który przypadek chodzi.
Co znaczy „wartość dodana”?
To różnica między ceną produktu a kosztem materiałów, czyli to, co dopisuje do wyniku praca i pomysł.