Ubranie czy odzież? Różnice i poprawne użycie „ubrać”
Ubranie to zestaw sztuk odzieży, które ktoś nosi; także jeden komplet, na przykład garnitur.
Ubranie to rzeczownik utworzony od czasownika *ubrać*, czyli okryć kogoś odzieżą. W polszczyźnie istnieje klasyczna pułapka: ubieramy kogoś lub siebie, ale zakładamy sweter, kurtkę czy buty. Mimo że potocznie często słyszy się „ubrać kurtkę”, wzorcowa polszczyzna rozróżnia te dwa czasowniki. Ubranie jest więc efektem ubierania się.
- Zestaw odzieży noszony na sobie. *Ubranie miał zmoczone deszczem.*
- Komplet męski. *Kupił nowe ubranie na ślub.*
- Odzież w ogóle. *W szafie leżą stare ubrania.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | ubranie | ubrania |
| Dopełniacz | ubrania | ubrań |
| Celownik | ubraniu | ubraniom |
| Narzędnik | ubraniem | ubraniami |
| Miejscownik | ubraniu | ubraniach |
Przykłady
- Wyprałam brudne ubrania.Najczęściej w liczbie mnogiej, gdy mowa o całej odzieży.
- Mam robocze ubranie na budowę.Przymiotnik „robocze” określa przeznaczenie odzieży.
- Dzieci wybierały ubranie na bal.Czasownik „wybierać” łączy się z biernikiem: co wybierać?
Ubrać czy założyć?
- Ubrać kogoś — *ubrała dziecko w kurtkę*.
- Ubrać się — *szybko się ubrał*.
- Założyć coś — *założył płaszcz* (normatywnie).
- Odzież to szersze, książkowe słowo; popularne ubrania to koszula, kurtka czy sweter.
Wyraz dobrze pasuje do sytuacji, w których mówimy o stylu i okazji, a także o praktycznych potrzebach, takich jak pogoda lub praca. Mówimy „ubranie robocze”, „ubranie wizytowe”, „ubranie sportowe”, a każde z nich odpowiada innej okazji.
Czy mówimy „ubrać kurtkę”?
W normie wzorcowej nie. Poprawnie: „założyć kurtkę” albo „ubrać się w kurtkę”. Wersja „ubrać kurtkę” jest jednak bardzo częsta w mowie.
Jak brzmi dopełniacz liczby mnogiej?
„Ubrań”, np. „brak ubrań”; po przyimku „z” stoi narzędnik: „sklep z ubraniami”.