Trofeum — łup, który stał się nagrodą
Trofeum to przedmiot będący dowodem zwycięstwa: puchar, medal, a pierwotnie łup zdobyty na wrogu lub na polowaniu.
Trofeum to rzeczownik, który ma w polszczyźnie historię sięgającą starożytnej Grecji. Grecki *tropaion* oznaczał pomnik wzniesiony w miejscu, gdzie nieprzyjaciel „zawrócił” w bitwie, a słowo pochodzi od *tropē*, „obrót, zwrot”. Rzymianie zawieszali na takim pomniku zdobyczną broń, i to ona została pierwszym trofeum. Dzisiaj mówimy o trofeum myśliwskim, sportowym albo wojennym.
- Zdobycz wojenna. *Sztandar nieprzyjaciela został trofeum.*
- Nagroda sportowa. *Drużyna odebrała trofeum za zwycięstwo w lidze.*
- Pamiątka z polowania. *Poroże jelenia wisiało jako trofeum.*
- Przenośnie: dowód sukcesu. *Dyplom stał się jej trofeum.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | trofeum | trofea |
| Dopełniacz | trofeum | trofeów |
| Celownik | trofeum | trofeom |
| Biernik | trofeum | trofea |
| Narzędnik | trofeum | trofeami |
| Miejscownik | trofeum | trofeach |
Przykłady
- Zwycięzcy odebrali trofeum z rąk prezesa.Rzeczownik w liczbie pojedynczej jest nieodmienny: z rąk, odebrać trofeum.
- Pokazał nam swoje myśliwskie trofea.W liczbie mnogiej wyraz odmienia się regularnie.
- Puchar to najbardziej rozpoznawalne trofeum świata futbolu.Przykład ze stylu sprawozdań sportowych.
Trofeum, puchar, nagroda
- Trofeum — ogólne: przedmiot będący dowodem zwycięstwa.
- Puchar — konkretna forma trofeum; puchar to naczynie lub statuetka.
- Nagroda — szersze pojęcie: może być też pieniężna; nagroda niekoniecznie jest trofeum.
- Medal, statuetka, szarfa, tytuł — inne formy uznania.
Warto zapamiętać, że trofeum samo w sobie nie ma wartości: znaczenie nadaje mu wyczyn, który za nim stoi. Dlatego w muzeach sportu obok pucharów leżą zwykle opisy meczów i rekordów.
Czy trofeum odmienia się w liczbie pojedynczej?
W polszczyźnie standardowej rzeczowniki z końcówką „-um” z łaciny są nieodmienne w liczbie pojedynczej, więc mówimy „walczyć o trofeum”, „cieszyć się z trofeum”.
Jaka jest liczba mnoga?
„Trofea”, w dopełniaczu „trofeów”, np. „kolekcja trofeów”.