Tlen: pierwiastek, który ma polską nazwę od „tlić się”

Tlen to pierwiastek, bez którego nie przeżyje żaden człowiek. Polska nazwa pochodzi od czasownika „tlić się”, a wprowadził ją na początku XIX wieku chemik Jędrzej Śniadecki. Dzięki temu słowo brzmi swojsko, a nie jak łacińska kalka.

• Pierwiastek chemiczny. *Tlen ma symbol O.*
• Gaz do oddychania. *Lekarz podał pacjentowi tlen.*
• Gaz w tlenowych procesach. *Palenie wymaga dostępu tlenu.*
• Utleniacz. *Tlen jest utleniaczem w reakcjach spalania.*

Odmiana

Przykłady użycia

• Na szczycie brakuje tlenu.Częste zdanie o górach.
• Ryby oddychają tlenem rozpuszczonym w wodzie.Wiedza szkolna.
• Nurek zabrał butlę z tlenem.Dopełnienie z „z”.

Nazwa, związki i pokrewieństwa

• Łacińska nazwa *oxygenium* oznacza „wytwarzający kwasy”, a polska odnosi się do tlenia, czyli powolnego spalania.
• Przymiotnik to „tlenowy”, np. „oddychanie tlenowe”.
• Z pierwiastkiem łączy się woda, której cząsteczka zawiera atom tlenu, oraz każdy gaz potrzebny w przemyśle.
• Rzeczownik odmienia się regularnie, a liczba mnoga „tleny” pojawia się głównie w języku naukowym.
• Cząsteczkę tlenu stanowią dwa atomy, czyli O₂. Występuje także ozon, w którym są trzy atomy. Ciekawostką jest, że wiele organizmów beztlenowych, jak niektóre bakterie, żyje w środowisku bez tlenu, który byłby dla nich szkodliwy.
• W medycynie mówi się o tlenoterapii, czyli leczeniu dodatkowym tlenem, a w hutnictwie tlen służy do wypalania węgla ze stali.