Aparat: od fotografii po aparat na zęby
Aparat to urządzenie złożone z wielu części, służące do określonego celu. Najczęściej oznacza aparat fotograficzny, ale także słuchowy, ortodontyczny lub telefoniczny.
Aparat to słowo-wytrych: w zależności od kontekstu oznacza coś zupełnie innego. Jedna rzecz zostaje stała: zawsze chodzi o zestaw części, które razem wykonują zadanie. Wyraz pochodzi od łacińskiego *apparatus*, czyli przygotowanie, przyrząd.
- Aparat fotograficzny. *Zrobiłem zdjęcie nowym aparatem.*
- Aparat słuchowy. *Dziadek korzysta z aparatu od roku.*
- Aparat ortodontyczny. *Dziewczynka dostała aparat na zęby, czyli ortodontyczny.*
- Aparat państwowy lub administracyjny. *Aparat urzędniczy działa zbyt wolno.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | aparat | aparaty |
| Dopełniacz | aparatu | aparatów |
| Celownik | aparatowi | aparatom |
| Biernik | aparat | aparaty |
| Narzędnik | aparatem | aparatami |
| Miejscownik | o aparacie | o aparatach |
Przykłady użycia
- Zostaw telefon, zabierz aparat na wycieczkę.Rozróżnienie rodzajów urządzeń.
- Dzwoniłem, ale aparat był wyłączony.Starsze znaczenie: aparat telefoniczny, dziś rzadkie.
- Aparat ortodontyczny trzeba nosić około dwóch lat.Rejestr oficjalny, w mowie: aparat na zęby.
Aparat i ciekawostki językowe
- Aparat mowy — termin językoznawczy: wargi, język, krtań i inne narządy artykulacji.
- Aparat krytyczny — przypisy i odesłania w wydaniach naukowych tekstów, z którymi pracują filolodzy i historycy.
- Aparat cyfrowy a lustrzanka — różnica dotyczy konstrukcji, ale oba to aparaty fotograficzne.
- Pokrewne: do fotografii zwykle łączymy zdjęcie i kamerę.
Czy telefon to aparat?
Dawniej tak: mówiło się aparat telefoniczny. Dziś aparatem nazywa się przede wszystkim urządzenie do robienia zdjęć, a rozmowy prowadzimy przez telefon lub komórkę.
Jak odmienić aparat w miejscowniku?
Aparacie, z wymianą t na ć (zapis cie): o aparacie, w aparacie, przy aparacie. Podobnie zmienia się wyraz pilot w miejscowniku.