Robota: potoczna praca i słowo, z którego powstał robot
Robota to potocznie praca zawodowa albo wykonywane zadanie. Słowo ma też znaczenie dawnej pańszczyzny, a od niego pochodzi międzynarodowy wyraz robot.
Robota to praca, ale zabarwiona potocznie, czasem z nutą zmęczenia. Słowo „robot” zawdzięcza swoją nazwę właśnie słowiańskiej robocie, czyli przymusowej pracy. Neutralnym odpowiednikiem jest praca, a maszynę nazywamy robotem.
- Praca zawodowa (potocznie). *Mam robotę na budowie.*
- Efekt pracy. *Dobra robota!*
- Pańszczyzna (historycznie). *Chłopi odrabiali robotę na pańskim polu.*
- Przedsięwzięcie. *Remont to poważna robota na kilka tygodni.*
Odmiana rzeczownika (rodzaj żeński)
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | robota | roboty |
| Dopełniacz | roboty | robót |
| Celownik | robocie | robotom |
| Narzędnik | robotą | robotami |
| Miejscownik | robocie | robotach |
| Wołacz | roboto | roboty |
Robota w zdaniu
- Znalazł dobrą robotę w Gdańsku.Potoczne; w oficjalnym tekście napiszemy „pracę”.
- Roboty drogowe utrudniają ruch.Liczba mnoga w znaczeniu technicznym.
- Za ręczną robotę dostał nagrodę.„Ręczna robota” to coś wykonanego własnymi rękami.
Od roboty do robota
- Pochodzenie: prasłowiańskie *orbota*, „ciężka praca”. Czeski pisarz Karel Čapek w dramacie *R.U.R.* (1920) użył słowa *robot* dla sztucznie stworzonych pracowników.
- Frazeologia: *robota nie zając, nie ucieknie*, *robota papierkowa*, *robota na akord*, *czarna robota*.
- Zwróć uwagę: w liczbie mnogiej *roboty* oznaczają zwykle prace budowlane lub remontowe, np. *roboty ziemne*, *roboty publiczne*.
- Pisownia: w miejscowniku t zmienia się w c: *robota* → *o robocie*.
Czy „robota” jest wulgarne?
Nie, ale to słowo potoczne, więc w oficjalnym piśmie lepiej użyć „praca”.
Jak powiedzieć „dobra robota” po polsku?
Tak właśnie: „dobra robota!”, bywa też „świetna robota” albo „brawo!”.
Czy robota i robot to jedno słowo?
Nie. To dwa osobne rzeczowniki, ale mają wspólne pochodzenie od słowiańskiego rdzenia oznaczającego pracę.