Bateria: ogniwo, kran i bateria dział
Bateria to zestaw ogniw elektrycznych magazynujących energię; potocznie także armatura łazienkowa lub kuchenna oraz zespół jednakowych urządzeń.
Bateria to słowo, które w polszczyźnie ma co najmniej cztery sensy. Wszystkie łączy jedna idea: kilka takich samych elementów działających razem, jak ogniwa w pilocie albo działa w artylerii. Dziś najczęściej myślimy o prądzie, ale w łazience bateria to po prostu kran z regulacją temperatury.
- Źródło prądu. *W pilocie padła bateria.*
- Armatura wodna. *Bateria w kuchni cieknie od tygodnia.*
- Zespół jednakowych urządzeń. *Bateria słoneczna zasila dom na wsi.*
- Oddział artylerii. *Bateria dział ostrzelała pozycje nieprzyjaciela.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | bateria | baterie |
| Dopełniacz | baterii | baterii |
| Celownik | baterii | bateriom |
| Biernik | baterię | baterie |
| Narzędnik | baterią | bateriami |
| Miejscownik | baterii | bateriach |
Bateria w zdaniu
- Wymień baterię w zegarku.Znaczenie podstawowe.
- Hydraulik zamontował nową baterię umywalkową.Armatura łazienkowa.
- Cała bateria butelek stała na stole.Przenośnie: dużo tych samych rzeczy.
Pochodzenie i różnice
- Etymologia: francuskie *batterie* od czasownika *battre* („bić”); pierwotnie chodziło o ostrzał z dział, potem o zestaw takich dział.
- Bateria a akumulator: bateria jest jednorazowa, a akumulator można ładować wielokrotnie.
- Bateria a ogniwo: ogniwo to pojedynczy element, a bateria to połączony zestaw ogniw, choć w mowie potocznej mówi się „bateria” także o jednym ogniwie.
- Uwaga na formy: w dopełniaczu liczby mnogiej piszemy *baterii*, dokładnie jak w liczbie pojedynczej.
Czy w Polsce kran nazywamy baterią?
Tak, ale tylko ten z mieszalnikiem wody ciepłej i zimnej. Pojedynczy zawór nazywamy „kranem”.
Czy baterię można ładować?
Zwykłą jednorazową nie. Ładuje się akumulatory, choć potocznie mówimy o nich także „baterie”.