Premier — szef rządu, ale premiera to coś innego
Premier to przewodniczący rady ministrów, czyli szef rządu. Rzeczownik „premiera” rodzaju żeńskiego oznacza pierwszy pokaz filmu lub spektaklu.
Premier to oficjalnie Prezes Rady Ministrów, choć w mowie używamy krótkiej nazwy. Wyraz ma wspólny rdzeń z francuskim *premier* i łacińskim *primus*, oznaczającym „pierwszy”. Czyli premier to „pierwszy z ministrów”.
- Szef rządu. *Premier wygłosił orędzie do narodu.*
- Członek nazwy rozgrywek (z angielskiego). *Mecz angielskiej Premier League.*
- Szef rządu w innym kraju. *Premier Wielkiej Brytanii przyleciał do Warszawy.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | premier | premierzy |
| Dopełniacz | premiera | premierów |
| Celownik | premierowi | premierom |
| Biernik | premiera | premierów |
| Narzędnik | premierem | premierami |
| Miejscownik | o premierze | o premierach |
Premier w zdaniu
- Premier spotkał się z przedstawicielami związków zawodowych.Rzeczownik żywotny, biernik jak dopełniacz.
- Rozmawiałem o tym z premierem.Narzędnik z przyimkiem „z”.
- Pani premier odpowiedziała na pytania dziennikarzy.Tytuł „pan/pani premier” bywa nieodmienny w mowie.
Premier i premiera
W Polsce mamy premiera w rządzie i premierę w kinie, a oba słowa łączy francuskie źródło. Różnią się rodzajem: premier jest męski, a premiera żeński (*pierwsza premiera sezonu*). Ministrowie podlegają szefowi rządu, a jego dłuższe oficjalne określenie nawiązuje do prezesa rady ministrów. Premier kieruje rządem, który odpowiada przed Sejmem. Kobieta na tym stanowisku bywa tytułowana „pani premier”, a forma „premierka” jest potoczna i raczej rzadka.
Czy premier to to samo co prezydent?
Nie. Prezydent jest głową państwa wybieraną w wyborach powszechnych, a premier kieruje rządem.
Czy premier musi być posłem?
Nie. Konstytucja tego nie wymaga, choć zwykle jest to doświadczony polityk związany z parlamentem.
Jak odmienić „pani premier”?
W praktyce pani premier w mianowniku, bez zmiany: do pani premier, z panią premier.