Ognisko: ogień w lesie, w fizyce i w medycynie
Ognisko to ogień rozpalony na zewnątrz, zwykle do ogrzania się lub pieczenia; także punkt skupiający promienie lub miejsce chorobowe w organizmie.
Ognisko brzmi jak harcerska piosenka, ale ma kilka poważniejszych zastosowań. W fizyce to punkt, w którym zbiegają się promienie, a w medycynie miejsce, z którego rozchodzi się choroba. Źródłosłów jest jeden i oczywisty: ogień.
- Ogień na wolnym powietrzu. *Wieczorem rozpaliliśmy ognisko nad jeziorem.*
- Punkt skupienia promieni. *Ognisko soczewki leży w odległości ogniskowej.*
- Miejsce chorobowe lub zapalne. *Wykryto ognisko zakażenia.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | ognisko | ogniska |
| Dopełniacz | ogniska | ognisk |
| Celownik | ognisku | ogniskom |
| Biernik | ognisko | ogniska |
| Narzędnik | ogniskiem | ogniskami |
| Miejscownik | o ognisku | o ogniskach |
Ognisko w zdaniu
- Przy ognisku opowiadaliśmy sobie historie.Użycie harcerskie.
- Wybuchło ognisko choroby w okolicznych wsiach.Użycie epidemiologiczne.
- Ognisko domowe to dla niego najważniejsze miejsce.Znaczenie przenośne: rodzina i dom.
Ognisko domowe i inne frazy
Wyraz powstał od rdzenia *ogień* z przyrostkiem -isko, który tworzy nazwy miejsc, podobnie jak w słowie *pastwisko*. Dosłownie to więc „miejsce ognia”. W polszczyźnie przetrwały piękne przenośnie: ognisko domowe (rodzina i dom), ognisko kultury (miejsce spotkań), a w nauce ognisko soczewki i ognisko trzęsienia ziemi. Ta ostatnia fraza oznacza punkt w głębi Ziemi, w którym wyzwala się energia. Do rozpalenia ogniska potrzebny jest ogień i trochę wprawy, a okazją bywa piknik. Pisownia nie sprawia kłopotu, ale uważaj na grupę -sk- w środku wyrazu: ognisko, nie „ogniszko”.
Skąd się wzięło słowo ognisko?
Od rdzenia ogień z przyrostkiem -isko, tworzącym nazwy miejsc. Pierwotnie to miejsce, gdzie płonie ogień.
Co to jest ognisko domowe?
To przenośna nazwa rodzinnego domu i życia rodzinnego, miejsca ciepła i bezpieczeństwa.