Posiłek, czyli to, co jemy i co dodaje sił
Posiłek to jedzenie spożywane o określonej porze dnia, na przykład śniadanie czy obiad. W liczbie mnogiej oznacza też wsparcie wojskowe.
Posiłek w jednym wyrazie łączy jedzenie i wzmocnienie. Etymologia jest przejrzysta: posilić się znaczy „nabrać sił”, a więc posiłek to coś, co daje siłę. Zwykle dzielimy go na śniadanie, obiad i kolację, a w ciągu dnia dochodzą jeszcze przekąski.
- Jedzenie spożywane o stałej porze. *Zjedli skromny posiłek.*
- Porcja jedzenia, danie. *Gorący posiłek dla bezdomnych.*
- Wsparcie, wzmocnienie (zwykle liczba mnoga). *Na pole walki dotarły świeże posiłki.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | posiłek | posiłki |
| Dopełniacz | posiłku | posiłków |
| Celownik | posiłkowi | posiłkom |
| Biernik | posiłek | posiłki |
| Narzędnik | posiłkiem | posiłkami |
| Miejscownik | o posiłku | o posiłkach |
Jak mówimy o posiłkach
- Staram się jeść pięć małych posiłków dziennie.Liczba mnoga w znaczeniu kulinarnym.
- Po obfitym posiłku dopadła go senność.Miejscownik z przyimkiem „po”.
- Dowódca prosił o posiłki.Sens wojskowy, występuje prawie zawsze w liczbie mnogiej.
Ruchome e w odmianie
W mianowniku jest *posiłek*, ale w dopełniaczu *posiłku*, a nie „posiłeku”. Samogłoska *e* przed końcowym *k* znika, tak samo jak w wyrazach *wyjątek – wyjątku* czy *początek – początku*. Błędna forma „posiłeku” zdarza się w mowie pośpiesznej. Od tego samego pnia pochodzi *posilny* („syty, pożywny”) i *siła*. Jednym z głównych posiłków dnia jest kolacja, choć wielu ludzi ogranicza ją do czegoś lekkiego.
Czy posiłek to to samo co danie?
Nie do końca. Posiłek to cała sytuacja jedzenia o danej porze, danie to konkretna potrawa.
Ile posiłków dziennie jemy?
Tradycyjnie trzy lub pięć. Dietetycy zalecają raczej regularność niż konkretną liczbę, a sama liczba zależy od trybu życia i tradycji danego kraju.