Dorosły — przymiotnik i rzeczownik: kto nim jest?
Dorosły to osoba, która osiągnęła pełnoletność lub dojrzałość, a także przymiotnik określający kogoś lub coś, co jest już w pełni rozwinięte.
Dorosły to słowo o dwóch rolach: jako przymiotnik opisuje to, co dojrzałe, a jako rzeczownik nazywa człowieka, który wyszedł z dzieciństwa. W prawie dorosłość zaczyna się w dniu osiemnastych urodzin, ale w języku potocznym zależy raczej od odpowiedzialności niż od daty w dowodzie. Przeciwieństwem jest dziecko.
- Pełnoletni człowiek (rzeczownik). *Do kina wchodzą dorośli z dziećmi.*
- W pełni rozwinięty (przymiotnik). *Dorosły pies wymaga innej karmy niż szczenię.*
- Odpowiedzialny, rozsądny. *Zachowuj się jak dorosły człowiek.*
- Przeznaczony dla dorosłych. *Film zawiera sceny nieodpowiednie dla widzów dorosłych.*
Odmiana przymiotnikowa
| Rodzaj | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Męski | dorosły | dorośli (osobowy) / dorosłe |
| Żeński | dorosła | dorosłe |
| Nijaki | dorosłe | dorosłe |
| Dopełniacz (m.) | dorosłego | dorosłych |
| Narzędnik (m.) | dorosłym | dorosłymi |
Przykłady użycia
- Dorośli siedzieli przy stole, a dzieci bawiły się w ogrodzie.Rzeczownik w mianowniku liczby mnogiej: „dorośli” z miękką końcówką.
- Czy to wystarczająco dorosła decyzja?Znaczenie przenośne: ocena dojrzałości, nie wieku.
- Bilet dla osoby dorosłej kosztuje dwadzieścia złotych.Typowy zapis w cennikach; przymiotnik zgodny z rzeczownikiem.
Dorosły, pełnoletni, dojrzały
- Dorosły — ogólne określenie wieku i statusu, często w sensie społecznym.
- Pełnoletni — termin prawny: osoba, która ukończyła 18 lat i ma pełną zdolność do czynności prawnych.
- Dojrzały — nacisk na rozwój emocjonalny lub biologiczny, nie na wiek: *dojrzały owoc, dojrzały charakter*.
- Dorosłość i doroślenie to rzeczowniki tworzone od tego samego tematu; w tle słychać czasownik *rosnąć*.
Czy „dorosły” zawsze znaczy „pełnoletni”?
Nie. Pełnoletność to pojęcie prawne, a dorosłość bywa rozumiana szerzej, także jako dojrzałość życiowa.
Jak zapisać liczbę mnogą rzeczownika?
Mianownik to „dorośli” (o ludziach), a w przymiotniku odnoszącym się do rzeczy „dorosłe” — np. dorosłe zwierzęta.