Kolacja: wieczorny posiłek i błąd w pisowni
Kolacja to ostatni posiłek dnia, jedzony wieczorem. Dawniej słowo oznaczało też uroczystą ucztę.
Po całym dniu pracy siadasz do stołu na kolację i wreszcie możesz odetchnąć. Słowo pochodzi z łaciny i pierwotnie oznaczało wspólny posiłek zakonników, a dziś znaczy zwykłe wieczorne jedzenie. Dziś to przede wszystkim ostatni posiłek dnia, po obiedzie. Kolacja bywa lekka lub obfita, w zależności od zwyczajów domu, regionu i pory roku.
- Wieczorny posiłek. *Zjemy kolację o siódmej.*
- Uroczysta uczta. *Kolacja wigilijna zaczyna się po pierwszej gwiazdce.*
- Danie na wieczór. *Na kolację zrobię naleśniki.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | kolacja | kolacje |
| Dopełniacz | kolacji | kolacji |
| Celownik | kolacji | kolacjom |
| Biernik | kolację | kolacje |
| Narzędnik | kolacją | kolacjami |
| Miejscownik | kolacji | kolacjach |
Przykłady użycia
- Co jemy dziś na kolację?Po przyimku „na” stoi biernik: na kolację.
- Zaprosił nas na kolację do restauracji.Zaproszenie, styl neutralny.
- Po kolacji poszliśmy na spacer.Przyimek „po” wymaga miejscownika: po kolacji.
Pochodzenie i pisownia
Rzeczownik przyszedł z łaciny: *collatio* oznaczało zebranie, wspólny posiłek mnichów, od czasownika *conferre* ‘znosić razem’. Dlatego kolacja to pierwotnie jedzenie w gronie. W pisowni uważaj na cj: *kolacja*, nie „kolacia”. Zbliżone słowo posiłek jest ogólne, a kolacja wskazuje porę dnia. Jeszcze w XIX wieku szlachta jadała obiad po południu, a kolację późnym wieczorem, więc czas posiłków przesunął się z biegiem lat. W Boże Narodzenie najważniejsza jest kolacja wigilijna, jedyna w roku, która ma stałe, bezmięsne menu.
Czy kolacja to to samo co wieczerza?
Wieczerza to słowo książkowe, podniosłe, np. Ostatnia Wieczerza. W mowie codziennej mówimy kolacja.
Jak napisać „kolację” w bierniku?
Z końcówką -ę: widzę kolację, przygotowuję kolację.