Pościel: komplet na łóżko i uścielenie posłania
Pościel to zestaw tkanin służących do przykrywania i wyściełania łóżka: poszwa, prześcieradło, poszewki. Zwykle występuje tylko w liczbie pojedynczej.
Pościel zna każdy, kto kiedykolwiek zmieniał ją w niedzielę. To rzeczownik niepoliczalny: w normalnej polszczyźnie mamy komplet pościeli, ale nie „dwie pościele”. Pochodzi od czasownika *ścielić*, czyli „rozkładać”.
- Zestaw tkanin na łóżko. *Kupiłam nową bawełnianą pościel.*
- Pościelone łóżko, posłanie. *Wstał, zostawiając pościel w nieładzie.*
- Wyściółka dla zwierząt (rzadko). *Słoma na pościel dla koni.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Przykład |
|---|---|---|
| Mianownik | pościel | Pościel jest świeża. |
| Dopełniacz | pościeli | Brakuje pościeli. |
| Celownik | pościeli | Przyjrzałam się pościeli. |
| Biernik | pościel | Zmieniam pościel. |
| Narzędnik | pościelą | Zajmuje się pościelą. |
| Miejscownik | o pościeli | Mówię o pościeli. |
Pościel w praktyce
- Po powrocie z urlopu zmieniła całą pościel.„Pościel” jako biernik równy mianownikowi.
- Dziecko bawiło się, ukrywając się pod pościelą.Narzędnik z przyimkiem „pod” oznacza miejsce.
- Ten komplet pościeli jest z flaneli.Konstrukcja „komplet czegoś” wymaga dopełniacza.
Pościel, kołdra i czasownik pościelić
Pościel to cały komplet, więc kołdra i *poduszka* to jej elementy, a nie synonimy. Czasownik pościelić (łóżko) oznacza uporządkowanie go po spaniu. Starsze lub regionalne wyrażenie „słać łóżko” pochodzi od dawnego *słać* i jest dziś rzadkie. Z tego samego korzenia pochodzą *ściółka* (warstwa liści w lesie) i *pościelić*. Gdy mówisz o tym, co znajduje się w łóżku, możesz użyć też słowa koc, który ma jednak inne przeznaczenie niż poszwa.
Czy można powiedzieć „pościele”?
W standardowej polszczyźnie nie. Mówimy „komplety pościeli” lub „zestawy pościeli”.
Czym różni się pościel od bielizny pościelowej?
Bielizna pościelowa to dokładniejsze określenie: poszwy, poszewki i prześcieradło bez kołdry i poduszek.