Pal: słup w ziemi i przedziwne „pal sześć”
Pal to gruby słup lub kołek wbity w ziemię. W zwrotach „pal licho” i „pal sześć” to jednak forma czasownika palić w trybie rozkazującym.
Pal to słowo, które ma dwa niezwiązane życiorysy. Pierwszy to zwykły rzeczownik oznaczający słup wbity w ziemię, a drugi to rozkaz „pal”, czyli niech się pali. Spotkasz go w wyrażeniach typu *pal licho* i *pal sześć*, które oznaczają „nie szkodzi, mniejsza o to”. Dosłownie wywodzą się od czasownika *palić*, czyli od czynności związanej z ogniem.
- Słup lub kołek. *Pal wbito głęboko w grunt.*
- Konstrukcja fundamentowa. *Budynek stoi na palach.*
- Dawna kara. *Wbicie na pal było okrutną egzekucją.*
- Część zwrotów lekceważących. *Pal sześć pieniądze, ważne że jesteśmy razem.*
Odmiana rzeczownika pal
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | pal | pale |
| Dopełniacz | pala | palów |
| Celownik | palowi | palom |
| Biernik | pal | pale |
| Narzędnik | palem | palami |
| Miejscownik | palu | palach |
Pal w zdaniach
- Most opiera się na stalowych palach.Użycie techniczne, budownictwo i inżynieria.
- Pal licho, niech będzie po twojemu.Potoczne: nie ma sensu się spierać.
- Stoi jak pal i nic nie mówi.Porównanie: nieruchomy, sztywny.
Pal sześć: skąd ten zwrot?
W wyrażeniach *pal licho*, *pal diabli* i *pal sześć* słowo pal nie jest rzeczownikiem, lecz trybem rozkazującym czasownika *palić*. Dosłownie mówisz: niech się spali, czyli zapomnij o tym. Licho i diabli to dawne nazwy złych duchów, a „sześć” bywa uważane za zamiennik takiej nazwy, który łagodzi przekleństwo. Dlatego zwroty te należą do rejestru potocznego. Skojarzenie z ogniem jest więc słuszne: to rozkaz podpalenia, tyle że w przenośni.
Czy „pal sześć” to przekleństwo?
Nie. To łagodny, potoczny zwrot, ale w oficjalnym piśmie lepiej użyć wyrażenia „nie ma znaczenia”.
Czym różni się pal od słupa?
Pal wbija się w ziemię i zwykle służy jako podpora lub fundament. Słup jest szerszym pojęciem, stawianym także na powierzchni.