Lód: woda w stanie stałym i jedna z najlepszych przemian ó–o
Lód to woda zamarznięta, a w liczbie mnogiej także zamrożony deser, czyli lody. Rzeczownik rodzaju męskiego z przemienną samogłoską ó i o.
Lód to najprostsze słowo, jakie mamy na zamarzniętą wodę. W liczbie mnogiej zmienia się w deser: lody, i to właśnie tam kryje się jego największa tajemnica gramatyczna. W codziennym języku ma też sporo przenośni, bo zimno i brak ciepła od zawsze opisywały relacje między ludźmi.
- Woda w stanie stałym. *Staw pokrył się cienką warstwą lodu.*
- Kostki do napojów. *Poproszę colę z lodem.*
- Lody — mrożony deser (liczba mnoga). *Zjedliśmy dwie porcje lodów.*
- Powierzchnia lodowiska. *Hokeiści wyjechali na lód.*
Odmiana rzeczownika lód
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | lód | lody |
| Dopełniacz | lodu | lodów |
| Celownik | lodowi | lodom |
| Biernik | lód | lody |
| Narzędnik | lodem | lodami |
| Miejscownik | lodzie | lodach |
Lód w zdaniach
- Złamali lody podczas pierwszej rozmowy.Frazeologizm: przełamać nieśmiałość lub chłód na początku znajomości.
- Zostałem na lodzie, bo nikt nie przyszedł.Potocznie: zostać bez pomocy lub wyjścia z sytuacji.
- Wolisz lody czekoladowe czy waniliowe?Lody to rzeczownik niemający w tym znaczeniu liczby pojedynczej.
Pisownia: dlaczego ó, a potem o?
To klasyczna przemiana. W mianowniku piszemy ó, a w wielu innych formach pojawia się o: lód → lodu, lodem, lody. Gdy masz wątpliwość, zmień formę: jeśli w innej formie słyszysz o, w mianowniku pisz ó. Uważaj też, by nie pomylić go z łodzią — *lód* i *łódź* brzmią niemal tak samo w szybkiej mowie, ale to zupełnie inne wyrazy.
Czy lody mają liczbę pojedynczą?
W znaczeniu deseru praktycznie nie. Mówisz „te lody”, „dwie porcje lodów”, a pojedynczą porcję nazywasz gałką lodów.
Co znaczy „być na lodzie”?
To potoczne wyrażenie opisujące sytuację, w której ktoś został bez wsparcia, planu lub pieniędzy.