But, buta i buta: jeden but, dwa zupełnie różne słowa
But to element obuwia osłaniający stopę i część nogi, a w liczbie mnogiej po prostu buty. Jest też osobne słowo buta, które znaczy pychę.
But to jedno z pierwszych słów, których uczą się dzieci. Nie myl go jednak z angielskim „but”, które znaczy ale — a polskie ale pojawia się w tym samym słowniku. W liczbie mnogiej mówimy zwykle o parze: buty.
- Element obuwia. *Zgubiłem lewy but.*
- Specjalistyczna część stroju. *But narciarski, but piłkarski.*
- Metaforycznie: sytuacja kogoś. *Postaw się w jego butach.*
- Wyrażenia: wejść z butami. *Nie wchodź z butami w moje życie.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | but | buty |
| Dopełniacz | buta | butów |
| Celownik | butowi | butom |
| Biernik | but | buty |
| Narzędnik | butem | butami |
| Miejscownik | w bucie | w butach |
But w zdaniu
- Kupiłam nowe buty na zimę.Najczęściej używana liczba mnoga.
- Wszedł do pokoju w mokrych butach.Miejscownik: w butach.
- Kot w butach to bajka Charles'a Perraulta.Tytuł, zwykle w liczbie mnogiej.
Dwie buty
Dopełniacz „buta” brzmi tak samo jak rzeczownik żeński buta, który znaczy „pycha, arogancja”: *Ma w sobie dużo buty*. To dwa różne wyrazy, więc zdanie „Nie lubię jego buty” dotyczy charakteru, a nie obuwia. Miejscownik „w bucie” ma c zamiast t — ta sama zmiana, co w słowach *kocie* i *lecie*. But chroni stopę i zwykle występuje w parze.
Czy but i buta to to samo?
Nie. Buta to osobny rzeczownik żeński oznaczający pychę.
Jak mówimy: parę butów czy buty?
Zarówno para butów, jak i buty są poprawne, o ile liczba się zgadza. Mówimy: jeden but, dwa buty, pięć butów, a w pytaniu o rozmiar: jaki masz numer buta?