Ogon, ogonek i ogon kolejki
Ogon to tylna część ciała zwierzęcia, wydłużona i ruchliwa. Ogon może być też końcem kolejki, komety lub samolotu, a ogonek to znaczek pod literą.
Ogon wiąże się nie tylko ze zwierzętami. W polskiej pisowni „ogonkiem” nazywamy znak pod literami ą i ę, więc słowo ogon jest dosłownie wpisane w alfabet. Dla osoby uczącej się polskiego to ważna wskazówka: dziewięć liter naszego alfabetu ma dodatkowy znaczek, a ogonki mają tylko dwie z nich.
- Tylna część ciała zwierzęcia. *Pies merda ogonem.*
- Koniec czegoś. *Ogon komety świeci w nocy.*
- Tył pojazdu. *Ogon samolotu uszkodził wiatr.*
- Śledzący człowiek (potocznie). *Zauważył, że ma ogon, więc skręcił w boczną uliczkę.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | ogon | ogony |
| Dopełniacz | ogona | ogonów |
| Celownik | ogonowi | ogonom |
| Narzędnik | ogonem | ogonami |
| Miejscownik | w ogonie | w ogonach |
W zdaniu
- Kot machał ogonem w rytm muzyki.Narzędnik po „machać”.
- Zostaliśmy w ogonie kolejki.Miejscownik; „ogon kolejki” to jej koniec.
- Podkulił ogon i wyszedł bez słowa.Zwrot „podkulić ogon” znaczy „poddać się ze wstydem”.
Ogon w polszczyźnie
- Ogonek — mały ogon, a także znak diakrytyczny pod ą, ę.
- Podkulić ogon — wycofać się ze strachu lub wstydu.
- Ogon macha psem — mała część rządzi całością, z angielskiego *the tail wagging the dog*.
- Siedzieć komuś na ogonie — jechać tuż za nim albo go prześladować.
- Warto pamiętać, że ogon jest ważny także w mowie potocznej: o osobie, która przez cały dzień chodzi za nami, mówimy, że „ciągnie się jak ogon”. Zwierzęta z ogonem to kot i ptak, choć u ptaka ogon służy też do sterowania w locie.
Dlaczego ą i ę nazywamy ogonkami?
Bo ten znak pod literą przypomina mały ogon. Dla porównania ó ma kreskę, a ż kropkę.
Czy ogon i ogonek to to samo?
Nie. Ogon to część ciała lub koniec czegoś, a ogonek to zdrobnienie albo znak pod literą.