Wypadek: nieszczęśliwe zdarzenie i przypadek w jednym
Wypadek to nieprzewidziane zdarzenie, zwykle z negatywnymi skutkami, na przykład kolizja drogowa albo uraz w pracy. Bywa też synonimem „przypadku” w zwrotach stałych.
Wypadek to zdarzenie niespodziewane i zwykle nieprzyjemne: kolizja, upadek, zranienie. Polszczyzna zna jednak także drugi wypadek, abstrakcyjny, ukryty w zwrotach „na wszelki wypadek” i „w żadnym wypadku”, gdzie nie chodzi o żadne nieszczęście, tylko o okoliczność. Do wypadku może wezwać karetka, a jego skutkiem bywa uraz.
- Nieszczęśliwe zdarzenie. *Wypadek na autostradzie utworzył korek.*
- Okoliczność, sytuacja. *W takim wypadku musimy poczekać.*
- Przypadek losowy. *Wypadek przy pracy zgłasza się pracodawcy.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wypadek | wypadki |
| Dopełniacz | wypadku | wypadków |
| Celownik | wypadkowi | wypadkom |
| Narzędnik | wypadkiem | wypadkami |
| Miejscownik | wypadku | wypadkach |
Wypadek w zdaniu
- Na wszelki wypadek zabierz parasol.Zwrot oznacza „gdyby zaszła potrzeba”; nie ma związku z żadnym nieszczęściem.
- W żadnym wypadku nie wolno tego robić.Stanowczy zakaz; równoznaczne ze zwrotem „w żadnym razie”.
- Świadkowie wypadku złożyli zeznania.Dopełniacz po „świadkowie”; zdanie w stylu urzędowym.
Wypadek i przypadek
- Różnica: słowa pokrewne, ale nie zamienne. *Wypadek* częściej oznacza zdarzenie z konsekwencjami, a *przypadek* to bardziej los, traf, okoliczność, na przykład „przypadkiem ją spotkałem”.
- Ruchome „e”: w mianowniku mamy *wypadek*, w pozostałych przypadkach *wypadku*, *wypadkiem*. Samogłoska „e” wypada, tak samo jak w słowach *sen – snu* i *pies – psa*.
- Zwroty: *w najgorszym wypadku*, *w razie wypadku*, *wypadek przy pracy*, *w każdym wypadku* – wszystkie łączą się z dopełniaczem lub przyimkiem „w”.
Czy mówi się „w tym wypadku”, czy „w tym przypadku”?
Obie formy są poprawne i w tym znaczeniu bliskie. „W tym wypadku” brzmi nieco bardziej potocznie, „w tym przypadku” – nieco bardziej formalnie.
Co to znaczy „na wszelki wypadek”?
To znaczy: dla ostrożności, na wypadek gdyby coś poszło nie tak. Zwrot ma ton zapobiegawczy i neutralny.