Mrok: ciemność, zmrok i mroki średniowiecza
Mrok to ciemność lub półmrok, zwykle o zmierzchu albo w nocy. W przenośni oznacza też niewiedzę i tajemnicę, jak w zwrocie „mroki dziejów”.
Mrok brzmi poważniej i bardziej literacko niż zwykła ciemność. Rzadko oznacza całkowity brak światła; częściej opisuje stan, w którym kształty są jeszcze widoczne, lecz tracą wyraźne kontury. Dlatego pasuje do zmierzchu, piwnicy czy starych legend.
- Półmrok, ciemność. *W mroku nie dostrzegł schodów.*
- Zmierzch (w zwrocie „o zmroku”). *Wrócili przed zmrokiem.*
- Tajemnica, niewiedza. *Mroki dziejów skrywają odpowiedź.*
- Ponury nastrój. *Nad całą sprawą zapadł mrok.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | mrok | mroki |
| Dopełniacz | mroku | mroków |
| Celownik | mrokowi | mrokom |
| Narzędnik | mrokiem | mrokami |
| Miejscownik | w mroku | w mrokach |
Jak go użyć
- Latarnia ledwo rozpraszała mrok.Czasownik „rozpraszać” często łączy się z mrokiem.
- Zamknij okna przed zmrokiem.„Zmrok” to pora, gdy zapada ciemność; słowo występuje głównie w zwrotach „przed zmrokiem” i „po zmroku”.
- Wśród mroków średniowiecza trudno o pewne źródła.Liczba mnoga w zwrocie literackim i historycznym.
Mrok, zmrok i mroczny
- Zmrok — pora, gdy zapada ciemność; używane w zwrotach „o zmroku”, „po zmroku”.
- Mroczny — przymiotnik: ciemny, ponury, groźny.
- Mrocznieć, mroczeć — stawać się ciemniejszym; to słowa książkowe.
- Zbliżone są ciemno i noc, ale mrok bywa wyrazem wyższego stylu i nie wiąże się wyłącznie z porą dnia.
- Wyrażenie „mroki średniowiecza” krytykują dziś historycy, bo ten okres był bogatszy kulturowo, niż sugeruje stare hasło.
Czym mrok różni się od ciemności?
Mrok sugeruje półmrok lub nastrój, a ciemność oznacza brak światła w ogóle.
Czy napisać „o zmroku”, czy „o zmrok”?
Poprawnie jest „o zmroku”, w miejscowniku. Forma „o zmrok” jest błędna. Podobnie mówisz „o świcie”, „o północy”, „o zmierzchu”.
Czy mrok to słowo poetyckie?
Częściowo tak. W rozmowie zwykle powiemy „ciemno”, ale w literaturze i filmie mrok buduje nastrój tajemnicy i grozy.