Mina: twarz, ładunek wybuchowy i dobra mina do złej gry
Mina to wyraz twarzy, a także ładunek wybuchowy ukryty w ziemi lub w wodzie. To dwa osobne słowa o tej samej pisowni, oba zapożyczone z francuskiego.
Mina to dwa słowa w jednym. Wspólną pisownię dają im dwa francuskie wyrazy *mine*: jeden oznaczał wygląd twarzy, drugi podziemny chodnik, a z niego wzięła się broń zakopywana w ziemi. Oba przyszły do polszczyzny osobno i dziś nie mają ze sobą żadnego związku.
- Wyraz twarzy. *Miał poważną minę.*
- Ładunek wybuchowy. *Saper rozbroił minę.*
- W przenośni. *Ten zapis w umowie to mina pod całym porozumieniem.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | mina | miny |
| Dopełniacz | miny | min |
| Celownik | minie | minom |
| Narzędnik | miną | minami |
| Miejscownik | o minie | o minach |
Przykłady
- Zrobiła obrażoną minę i wyszła.Wyraz twarzy, który można zrobić albo mieć.
- Pole minowe było oznaczone czerwonymi flagami.Przymiotnik „minowy” pochodzi od ładunku.
- Mina mu zrzedła, gdy zobaczył rachunek.Zwrot „mina zrzedła” znaczy, że ktoś posmutniał.
Frazeologia miny
- Dobra mina do złej gry — udawanie spokoju, gdy sytuacja jest trudna.
- Mina zbitego psa — wyraz smutku i winy na twarzy.
- Podłożyć komuś minę — przenośnie: zastawić pułapkę, która zaszkodzi mu w przyszłości.
- Mina mu zrzedła — ktoś przestał być zadowolony, gdy sytuacja się zmieniła.
- Powiązane są też twarz i wybuch, bo to właśnie wyraz twarzy i eksplozja wyznaczają te dwa zakresy znaczeń. W liczbie mnogiej oba słowa brzmią tak samo: „miny”, a w dopełniaczu „min”, więc o sensie zdecyduje tylko kontekst.
Czy „mina” i „mina przeciwpiechotna” to ten sam wyraz?
Są pisane tak samo, ale pochodzą z dwóch różnych źródeł. Zwykle kontekst nie pozostawia wątpliwości.
Jak powiedzieć, że ktoś ma zły humor?
Możesz napisać, że ma kwaśną minę. Mówi się też: „mina mu rzednie”.