Mgła: pogoda, przenośnia i dopełniacz „mgieł”
Mgła to zawiesina drobnych kropelek wody tuż nad ziemią, która ogranicza widoczność. W przenośni oznacza coś niejasnego, trudnego do zrozumienia.
Mgła to chmura leżąca na ziemi. Gdy widoczność spada poniżej kilometra, meteorolodzy mówią o mgle, a przy większej widoczności o zamgleniu. Słowo ma też dużo przenośnych znaczeń, bo mgła zakrywa kształty, tak jak niejasność zakrywa prawdę.
- Zjawisko pogodowe. *Rano nad rzeką leżała gęsta mgła.*
- Niejasność, niepewność. *Cała sprawa tonie we mgle.*
- Zaburzenie umysłu. *Po nieprzespanej nocy miałem mgłę w głowie.*
- W nazwach. *Mgła wojny to brak wiedzy o położeniu wojsk.*
Odmiana z wymianą głosek
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | mgła | mgły |
| Dopełniacz | mgły | mgieł |
| Celownik | mgle | mgłom |
| Narzędnik | mgłą | mgłami |
| Miejscownik | we mgle | we mgłach |
Mgła w zdaniu
- Samoloty nie wylądowały z powodu mgły.Dopełniacz po „z powodu”.
- We mgle nie widać było końca drogi.Przed „mgle” stoi „we”, bo słowo zaczyna się od dwóch spółgłosek.
- Mgły unosiły się nad łąkami do południa.Liczba mnoga jest rzadka i poetycka.
Dlaczego „mgieł”?
W dopełniaczu liczby mnogiej tej odmiany spotkasz formę „mgieł”, w której twarde ł przechodzi w ie. Frazeologizmy to „mgła w głowie” oraz „pamiętać jak przez mgłę”, czyli bardzo niewyraźnie. Mgła wiąże się z deszczem i ogólnie z pogodą: powstaje, gdy wilgotne powietrze schładza się do temperatury punktu rosy, a kropelki wody zaczynają się skraplać. Mgłę widać najczęściej rano nad łąkami i rzekami, a w mieście miesza się z dymem. Angielski smog to połączenie *smoke* i *fog*, czyli dymu i mgły.
Czy „mgła” i „zamglenie” to to samo?
Nie dokładnie. Zamglenie oznacza lżejszy wariant z widocznością powyżej kilometra.
Jak odmienić „mgła” w dopełniaczu liczby mnogiej?
Poprawnie jest „mgieł”, na przykład „zasłona mgieł”, a nie „mgłów”.