Pogoda, czyli stan nieba i stan ducha
Pogoda to aktualny stan atmosfery w danym miejscu, a w znaczeniu przenośnym także pogodny nastrój i wewnętrzny spokój.
Pogoda opisuje to, co dzieje się na zewnątrz: temperaturę, opady, wiatr i zachmurzenie. Wyrażenie *pogoda ducha* przenosi to znaczenie w sferę nastroju i oznacza spokojną, pogodną postawę wobec życia. W codziennej rozmowie samo słowo bywa używane jako synonim ładnej pogody.
- Stan atmosfery. *Jutro zapowiadana jest zmienna pogoda.*
- Ładna, słoneczna aura. *Jeśli będzie pogoda, pojedziemy nad jezioro.*
- Pogodny nastrój (pogoda ducha). *Zachwyciła nas jej pogoda ducha.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | pogoda | pogody |
| Dopełniacz | pogody | pogód |
| Celownik | pogodzie | pogodom |
| Narzędnik | pogodą | pogodami |
| Miejscownik | pogodzie | pogodach |
Pogoda w zdaniu
- W górach pogoda zmienia się szybko.Podmiot w mianowniku; czasownik *zmieniać się* w trzeciej osobie.
- Nie ufaj prognozie pogody na dziesięć dni.Dopełniacz *pogody* w złożeniu *prognoza pogody*.
- Przy takiej pogodzie nie wychodzimy z domu.Po „przy” stoi miejscownik: *przy pogodzie*.
Alternacja d:dz i pochodzenie
- Alternacja: w celowniku i miejscowniku *d* przechodzi w *dz*: *pogoda – o pogodzie*, jak *woda – o wodzie*.
- Pochodzenie: słowo łączy się z rdzeniem *god-*, od którego pochodzą też *godzina* i *godzić się*; ten rdzeń niósł znaczenie pory i stosownego czasu.
- Pochodne: *pogodny* („słoneczny” i „radosny”), *pogodzić się*, *niepogoda* i *pogodynka*, czyli osoba prezentująca prognozę.
- Powiązania: nagły deszcz czy silny wiatr zwykle mówią o brzydkiej aurze.
Czy „pogoda” znaczy zawsze dobrą pogodę?
Nie zawsze. W zdaniu „Jeśli będzie pogoda” tak, ale w „Pogoda jest dziś brzydka” oznacza po prostu stan atmosfery.
Co to jest „pogoda ducha”?
Radosne, pogodne usposobienie, wewnętrzny spokój. Przypisuje się go osobom, które nie tracą optymizmu mimo trudności.