Kość – od szkieletu po „kości zostały rzucone”
Kość to twardy element szkieletu kręgowców, a także sześcienna kostka do gry. Słowo pojawia się w licznych zwrotach i przysłowiach.
Kość to twardy element szkieletu, ale w języku znaczy także wiele innych rzeczy. Słynne „kości zostały rzucone”, przypisywane Juliuszowi Cezarowi, nie mówi o szkielecie, lecz o kostkach do gry, czyli o decyzji, której nie da się cofnąć. Z kolei „kość niezgody” to coś, o co kłócą się dwie strony.
- Element szkieletu. *Złamał kość udową.*
- Kostka do gry. *Rzucił kośćmi i wygrał.*
- Przedmiot lub materiał. *Kość słoniowa to stary materiał rzeźbiarski.*
- Składnik potraw. *Zupa na kościach jest bardzo aromatyczna.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| mianownik | kość | kości |
| dopełniacz | kości | kości |
| celownik | kości | kościom |
| biernik | kość | kości |
| narzędnik | kością | kośćmi |
| miejscownik | kości | kościach |
Przykłady użycia
- Lekarz stwierdził pęknięcie kości promieniowej.Język medyczny.
- Poczuła chłód aż do szpiku kości.Zwrot: bardzo zmarzła.
- Mam to w kościach: będzie burza.Potocznie: przeczuwam coś.
Zwroty z kością
- Kość niezgody — przedmiot sporu.
- Kości zostały rzucone — decyzja zapadła i nie ma odwrotu.
- Do szpiku kości — całkowicie: *przemarzł do szpiku kości*.
- Czuć coś w kościach — przeczuwać zmianę pogody lub wydarzenie.
- W anatomii kość łączy się z ciałem i z kolanem, a samo słowo bywa łączone z łacińskim *costa*, czyli „żebro”.
Jak odmienić „kość”?
W liczbie pojedynczej większość przypadków brzmi „kości”: nie wolno ich mylić z liczbą mnogą.
Mówi się „kośćmi” czy „kościami”?
Częściej „kośćmi”, ale „kościami” też bywa używane.
Czy „kość” to to samo co „kostka”?
Nie zawsze. „Kostka” może oznaczać kostkę do gry, kostkę cukru lub staw w nodze.