Istota – byt żywy, sedno sprawy i słowo od jest
Istota to żywy byt, zwłaszcza człowiek lub zwierzę, a także najważniejsza, zasadnicza część czegoś, jego sedno i sens.
Istota ma dwa pozornie odległe znaczenia, ale łączy je pytanie o to, co naprawdę jest. Słowo pochodzi od tego samego rdzenia co *jest*, więc istnieć znaczy dosłownie „być naprawdę”. Dlatego mówimy zarówno o istocie ludzkiej, jak i o istocie problemu. W filozofii słowo wskazuje na to, co niezbędne i niezmienne w danej rzeczy, w odróżnieniu od cech przypadkowych.
- Żywy byt. *Człowiek to istota społeczna.*
- Sedno sprawy. *Istota konfliktu tkwi w pieniądzach.*
- Fantastyczna postać. *Mityczna istota z lasu.*
- Natura (filozofia). *Istota rzeczy zawiera to, co niezmienne.*
Odmiana (rodzaj żeński)
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | istota | istoty |
| Dopełniacz | istoty | istot |
| Celownik | istocie | istotom |
| Biernik | istotę | istoty |
| Narzędnik | istotą | istotami |
| Miejscownik | istocie | istotach |
Przykłady użycia
- Przyszła istota z innego świata.Postać fantastyczna, rodzaj żeński mimo płci.
- W istocie nic się nie zmieniło.W istocie = w gruncie rzeczy.
- Istotą naszej pracy jest dokładność.Narzędnik z orzeczeniem, styl formalny.
Rodzina słów od jest
- Istnieć – być; istnienie – bycie.
- Istotny – ważny, zasadniczy; zobacz sens.
- Istny – prawdziwy: *istny cud*.
- Uwaga o rodzaju. *Istota* jest żeńska, nawet gdy mowa o mężczyźnie: *ta istota*, *ona jest istotą*; zobacz też natura.
Czy istota to to samo co osoba?
Nie. Istota jest szersza: może oznaczać zwierzę lub postać fantastyczną.
Czy istota ma liczbę mnogą?
Tak: istoty, w dopełniaczu istot. Mówimy np. istoty żywe, istoty rozumne, istoty z innych planet.
Co znaczy w istocie?
W gruncie rzeczy, zasadniczo; zwrot jest nieco książkowy.