Imię: skąd się bierze i dlaczego „w imię” to nie „w imieniu”
Imię to nazwa osobista nadawana człowiekowi, np. Anna lub Piotr. Stosuje się je w parze z nazwiskiem i w zwrotach typu „w imieniu” oraz „w imię”.
Imię to nazwa nadawana człowiekowi przy urodzeniu. Wyraz ma indoeuropejski rodowód: jest spokrewniony z łacińskim *nomen* i angielskim *name*, co widać w podobnym brzmieniu rdzenia. W polszczyźnie imię ma też wymiar kulturowy, bo wiąże się z imieninami, patronem i tradycją nazywania dzieci.
- Imię osobiste. *Jak masz na imię?*
- Reputacja. *Zrobił sobie imię w świecie sztuki.*
- Nazwa własna. *Anna to imię własne, więc piszemy je wielką literą.* To szczególny rodzaj nazwy.
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| mianownik | imię | imiona |
| dopełniacz | imienia | imion |
| celownik | imieniu | imionom |
| biernik | imię | imiona |
| narzędnik | imieniem | imionami |
| miejscownik | imieniu | imionach |
Przykłady użycia
- Podaj swoje imię i nazwisko.Formularz urzędowy.
- Występuję w imieniu całej grupy.„W imieniu” = jako przedstawiciel.
- Zrobił to w imię przyjaźni.„W imię” = kierując się wartością.
W imieniu czy w imię?
To częsta pułapka. W imieniu + dopełniacz oznacza „jako przedstawiciel”: *w imieniu klienta*. W imię + dopełniacz wskazuje cel lub zasadę: *w imię sprawiedliwości*. Imię ma też osobliwą odmianę: w liczbie pojedynczej występują końcówki z -en- (imienia, imieniem), a w mnogiej imiona, jak w „plemię – plemiona”. Podobnie odmieniają się: *ramię, plemię, znamię*. Rzeczownik jest nijaki, więc mówimy „moje imię”, a nie „mój imię”. Imię odróżnia jedną osobę od drugiej.
Jak odmienić „imię” w dopełniaczu?
„Imienia”: „bez imienia”, „z powodu imienia”.
Czy imię piszemy wielką literą?
Tak, wszystkie imiona własne piszemy wielką literą: Anna, Jan, Zofia. Wyraz „imię” w zdaniu piszemy małą.
Co znaczy „nazywać rzeczy po imieniu”?
Mówić wprost, bez owijania w bawełnę.