Osoba: człowiek, rodzaj gramatyczny i podmiot prawa
Osoba to pojedynczy człowiek rozpatrywany jako jednostka; w gramatyce oznacza też uczestnika rozmowy (pierwsza, druga, trzecia osoba).
Osoba to słowo, którego używasz niemal codziennie, choć rzadko się nad nim zastanawiasz. Mówimy „trzy osoby”, a nie „trzy ludzie”, bo liczebniki wymagają tu rzeczownika „osoba”. Rzeczownik jest rodzaju żeńskiego, nawet gdy dotyczy mężczyzny.
- Człowiek jako jednostka. *Do pokoju weszła nieznana osoba.*
- Rodzaj gramatyczny. *„Czytam” to pierwsza osoba liczby pojedynczej.*
- Podmiot prawa. *Firma to osoba prawna.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | osoba | osoby |
| Dopełniacz | osoby | osób |
| Celownik | osobie | osobom |
| Biernik | osobę | osoby |
| Narzędnik | osobą | osobami |
| Miejscownik | o osobie | o osobach |
Osoba w zdaniu
- W sali jest dwadzieścia osób.Po liczebnikach używamy dopełniacza liczby mnogiej.
- Ta osoba pytała o ciebie.Neutralne określenie, także gdy płeć jest nieznana.
- Rozmawiali o trzeciej osobie, której nie było.Zwrot ma sens gramatyczny i potoczny.
Osoba czy człowiek?
W liczbie mnogiej „człowiek” zmienia się w „ludzi” (zjawisko zwane supletywizmem), a po liczebnikach polszczyzna zwykle wybiera właśnie osoby: *pięć osób*, *kilka osób*. Z liczebnikiem „pięć” poprawne są więc „pięć osób” i „pięciu ludzi”, ale nie „pięć ludzi”. Powiązane hasła: postać i kobieta.
W urzędowych formularzach najczęściej spotkasz sformułowanie *osoba fizyczna*, czyli człowiek, oraz *osoba prawna*, czyli instytucja. W rozmowie przy rejestracji u lekarza słyszysz natomiast wyrażenie *osoba towarzysząca*, czyli ktoś, kto idzie z pacjentem.
Czy osoba może oznaczać mężczyznę?
Tak. To rzeczownik rodzaju żeńskiego, ale odnosi się do człowieka dowolnej płci.
Co znaczy osoba prawna?
Podmiot prawa niebędący człowiekiem, np. spółka lub fundacja, który może zawierać umowy i mieć zobowiązania.