Cios: uderzenie, nieszczęście i „kołki na głowie”
Cios to silne uderzenie pięścią, ręką lub przedmiotem; przenośnie wstrząs, nieszczęście lub zdrada. Bywa też atakiem w sporcie walki.
Cios to silne, zdecydowane uderzenie. Cios poniżej pasa to w boksie zakazane uderzenie, a w życiu – nieuczciwy sposób walki z rywalem. Słowo opisuje zarówno uderzenie pięścią, jak i wstrząs psychiczny, na przykład wiadomość o stracie.
- Silne uderzenie. *Bokser zadał mocny cios w szczękę.*
- Dotkliwe zdarzenie. *Utrata pracy była dla niej ciosem.*
- Zdrada. *To był cios w plecy ze strony przyjaciela.*
- Uderzenie narzędzia. *Jednym ciosem siekiery rozłupał pień.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik (co?) | cios | ciosy |
| Dopełniacz (czego?) | ciosu | ciosów |
| Celownik (czemu?) | ciosowi | ciosom |
| Narzędnik (czym?) | ciosem | ciosami |
| Miejscownik (o czym?) | ciosie | ciosach |
| Wołacz (o!) | ciosie | ciosy |
Przykłady użycia
- Zadał przeciwnikowi cios w żebra.Typowa kolokacja: „zadać cios”.
- Wiadomość o rozwodzie była dla niej ciosem.Przenośnie: coś bardzo bolesnego psychicznie.
- To cios poniżej pasa, tak się nie gra.Zwrot oznacza nieczystą grę, argument pozbawiony klasy.
Cios i ciosanie
Rzeczownik jest spokrewniony z czasownikiem ciosać („obrabiać siekierą kamień lub drewno”). Pierwotnie cios oznaczał więc uderzenie narzędziem, a „kamień ciosany” to kamień obrobiony. Stąd zwrot ciosać komuś kołki na głowie (naprzykrzać się, dokuczać). Typowe połączenia: *zadać cios*, *cios w serce*, *cios w plecy*, *celny cios*. Podobne znaczenie mają walka i zdrada, w których cios często pada.
Czy „cios” i „uderzenie” to to samo?
Często tak, ale „cios” brzmi mocniej i zwykle oznacza celne lub groźne uderzenie.
Co znaczy „cios poniżej pasa”?
Dosłownie zakazane uderzenie w boksie, a przenośnie nieuczciwy atak.
Jak odmienia się „cios”?
Cios, ciosu, ciosowi, cios, ciosem, ciosie; w liczbie mnogiej ciosy, ciosów, ciosom.