Idea: wzniosła myśl, pomysł czy platoński wzorzec?
Idea to myśl, pomysł lub pojęcie ogólne, np. idea wolności. W filozofii oznacza też doskonały wzorzec rzeczy.
Idea to myśl, która porządkuje działania albo przekonania. W starożytnej Grecji Platon użył tego słowa na określenie doskonałego, niezmiennego wzorca, którego świat materialny jest tylko niedoskonałą kopią. Dziś mówimy o ideach równości, wolności i sprawiedliwości, ale też po prostu o dobrym pomyśle.
- Myśl przewodnia. *Idea projektu była prosta.*
- Pojęcie ogólne. *Idea wolności inspirowała pokolenia.*
- Pomysł (potocznie). *Mam świetną ideę na weekend.*
- Wzorzec platoński. *Według Platona istnieje idea piękna.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| mianownik | idea | idee |
| dopełniacz | idei | idei |
| celownik | idei | ideom |
| biernik | ideę | idee |
| narzędnik | ideą | ideami |
| miejscownik | idei | ideach |
Przykłady użycia
- To był początek wielkiej idei.Styl wzniosły.
- Nie podoba mi się ta idea.Zwrot potoczny, ale lepiej: „ten pomysł”.
- Kierował się ideą pomocy innym.Narzędnik po „kierować się”.
Pułapki pisowni i znaczenia
- Idei, nie „ideji” ani „ideii” — to częsty błąd w dopełniaczu i celowniku.
- Przy idea fixe (z francuskiego „utrwalona idea”) mówimy o natręctwie.
- W polszczyźnie pomysł to konkretna propozycja, a idea – coś bardziej ogólnego.
- Przymiotnik: *ideowy* (np. człowiek ideowy), nie „ideaowy”.
- Do tej rodziny należy też myśl, czyli efekt pracy umysłu.
Czy „idea” to to samo co „pomysł”?
Nie zawsze. W potocznej mowie bywają synonimami, ale „idea” brzmi poważniej i dotyczy zwykle czegoś ogólnego.
Jak pisać dopełniacz od „idea”?
„Idei”: „brak idei”, „bez idei”. Ta sama forma służy w celowniku i miejscowniku, więc zawsze pisz „idei”, nigdy „ideii”.
Co to jest idea fixe?
To obsesyjna, uporczywa myśl, od której człowiek nie może się uwolnić.