Duch: zjawa, nastrój i oddech w jednym wyrazie
Duch to niematerialna zjawa, nieśmiertelna część człowieka albo nastrój i postawa grupy; w religii także Duch Święty.
Duch to coś niematerialnego: zjawa, dusza albo atmosfera. Słowo wywodzi się od prasłowiańskiego *duxъ*, związanego z oddychaniem – duch to pierwotnie oddech, tchnienie. Dlatego duch, dech i oddech to bliscy krewni, a czasownik „dychać” przypomina o tym związku. W polszczyźnie słowo zrobiło karierę: oznacza i zjawy, i najwyższe wartości, i po prostu ducha drużyny.
- Zjawa. *W starym zamku podobno mieszka duch.*
- Dusza, część niematerialna. *Ciało i duch tworzą całość.*
- Nastrój, postawa. *Duch walki nie opuszczał zespołu.*
- Duch Święty (religia). *W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik (kto?) | duch | duchy |
| Dopełniacz (kogo?) | ducha | duchów |
| Celownik (komu?) | duchowi | duchom |
| Biernik (kogo?) | ducha | duchy |
| Narzędnik (z kim?) | duchem | duchami |
| Miejscownik (o kim?) | duchu | duchach |
Przykłady użycia
- W nocy zobaczyłem ducha na korytarzu.Zwróć uwagę na biernik: „ducha”, a nie „duch”.
- Nie było tam ani żywego ducha.Zwrot oznacza, że nikogo tam nie było.
- Starzec oddał ducha o świcie.Eufemizm: zmarł.
Duch, dusza i dech
- Oddać ducha – umrzeć.
- Podnieść kogoś na duchu – pocieszyć, dodać otuchy.
- W duchu – w myślach: *W duchu się z tego śmiał.*
- Duch czasu – nastrój epoki; niem. *Zeitgeist*.
- Pokrewne tematy: dusza i strach, z którymi duch się kojarzy.
Czym duch różni się od duszy?
Dusza to najczęściej niematerialna część człowieka, duch bywa zjawą, nastrojem lub postawą.
Dlaczego mówimy „widzę ducha”?
Bo to rzeczownik męskoosobowy ożywiony: biernik równa się dopełniaczowi, czyli ducha.
Co znaczy „podnieść kogoś na duchu”?
Pocieszyć go, dodać mu otuchy i odwagi w trudnym momencie.