Nie ma dymu bez ognia: co jeszcze znaczy dym?
Dym to widoczna mieszanina drobnych cząstek i gazów, która powstaje przy spalaniu. W dawnej Polsce słowem dym nazywano też gospodarstwo z własnym paleniskiem.
Dym to pierwszy sygnał, że coś się pali — albo że ktoś piecze kiełbaski przy ognisku. Nie ma dymu bez ognia: przysłowie mówi, że plotka zwykle ma jakieś źródło. Dym bywa też symbolem tego, co ulotne i znika bez śladu.
- Produkt spalania. *Z komina unosił się dym.*
- Dym papierosowy. *W lokalu było pełno dymu.*
- Awantura, zamieszanie (potocznie). *Narobił dymu na zebraniu.*
- Dawne gospodarstwo z paleniskiem. *Podatek płacono od dymu.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | dym | dymy |
| Dopełniacz | dymu | dymów |
| Celownik | dymowi | dymom |
| Biernik | dym | dymy |
| Narzędnik | dymem | dymami |
| Miejscownik | o dymie | o dymach |
Dym w zdaniu
- Z tlącego się ogniska unosił się gryzący dym.Dym jako rzeczownik zbiorowy, zwykle w liczbie pojedynczej.
- Dom spłonął, wszystko poszło z dymem.Zwrot puścić z dymem: spalić lub roztrwonić.
- Narobili dymu, a potem nikt nie wiedział o co poszło.Potoczne, ocena negatywna.
Podymne i inne ciekawostki
W Rzeczypospolitej szlacheckiej płacono podymne, czyli podatek od liczby dymów, czyli palenisk w gospodarstwach. Stąd wzięło się liczenie ludności w dymach. To dobry przykład na to, jak zwykłe słowo trafia do dokumentów skarbowych. W języku potocznym od ognia i pożaru dym oddziela coś ulotnego: zwrot *rozpłynąć się jak dym* znaczy zniknąć bez śladu.
Co znaczy puścić z dymem?
Spalić doszczętnie albo — w przenośni — przepuścić pieniądze lub majątek.
Czy dym i dymić pochodzą od jednego słowa?
Tak. Dymić to czasownik utworzony od rzeczownika dym, a od niego pochodzi też przymiotnik dymny, na przykład w wyrażeniu „zasłona dymna”.