Dotyk: zmysł, który mieści się w skórze
Dotyk to zmysł pozwalający odczuwać nacisk, temperaturę i fakturę przedmiotów, a także sam akt dotknięcia. Słowo kojarzy się dziś również z ekranami dotykowymi.
Dotyk to jeden z pięciu klasycznych zmysłów. W przeciwieństwie do wzroku i słuchu działa na całej powierzchni ciała, a najwięcej receptorów mamy na opuszkach palców i wargach.
- Zmysł odbierania bodźców przez skórę. *Niewidomi często polegają na dotyku.*
- Akt dotknięcia. *Lekki dotyk jego ręki sprawił, że się uśmiechnęła.*
- Faktura w odczuciu. *Ten materiał jest miły w dotyku.*
- Technologia ekranu. *Telefon obsługuje się dotykiem.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | dotyk | dotyki |
| Dopełniacz | dotyku | dotyków |
| Celownik | dotykowi | dotykom |
| Narzędnik | dotykiem | dotykami |
| Miejscownik | dotyku | dotykach |
Przykłady użycia
- Dotyk jest najstarszym i najbardziej podstawowym zmysłem.Zdanie o charakterze encyklopedycznym.
- Ten sweter jest bardzo miły w dotyku.Utrwalone połączenie „miły w dotyku”, w miejscowniku.
- Ekran reaguje na każdy dotyk palca.Nowoczesne użycie, związane z technologią.
Dotykać czy dotknąć
Czasownik tworzy parę aspektową: dotykać (niedokonany, powtarzanie lub trwanie) i dotknąć (dokonany, jednorazowy akt). *Nie dotykaj tego, bo gorące* to prośba o zaprzestanie, a *dotknął jej ramienia* opisuje pojedynczy ruch. Przenośnie „dotknąć kogoś” znaczy urazić, zwłaszcza w zdaniu *jego słowa mnie dotknęły*. Przydatne pokrewne słowa to skóra jako narząd dotyku i ekran w technologii. Mówi się też o *złotym dotyku* kogoś, komu wszystko się udaje, w nawiązaniu do mitycznego króla Midasa.
Skóra odbiera kilka rodzajów bodźców: nacisk, wibracje, ciepło, zimno i ból. Dlatego dotyk jest tak ważny w rozwoju dzieci, a brak kontaktu fizycznego może zaburzać poczucie bezpieczeństwa.
Czy „dotyk” i „dotknięcie” znaczą to samo?
Nie do końca. Dotyk to zmysł lub ogólne odczucie, dotknięcie to konkretny jednorazowy akt.
Co to znaczy „miły w dotyku”?
To materiał lub powierzchnia, która przyjemnie odczuwa się skórą, na przykład sweter z wełny merino.