Czapka – od ciepłego nakrycia głowy po czapkowanie
Czapka to miękkie lub sztywne nakrycie głowy, zwykle z daszkiem albo bez niego. Występuje w wielu frazach, jak czapka niewidka i czapki z głów.
Czapka to rzecz zimowa i żartobliwa jednocześnie. Od czapki pochodzi czasownik czapkować, czyli służalczo schlebiać – bo kiedyś zdejmowało się ją w pokłonie. Poza tym słowo żyje w licznych frazach, które sporo mówią o polskim poczuciu humoru, a od głowy, którą czapka okrywa, wzięło się wiele porównań.
- Nakrycie głowy. *Włóż czapkę, bo zimno.*
- Czapka mundurowa. *Policjant poprawił czapkę.*
- Przenośnie. *Czapka niewidka* – magiczny przedmiot z bajek.
- Okrywa czegoś (potocznie). *Śnieg zrobił czapki na płotach.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | czapka | czapki |
| Dopełniacz | czapki | czapek |
| Celownik | czapce | czapkom |
| Biernik | czapkę | czapki |
| Narzędnik | czapką | czapkami |
| Wołacz | czapko! | czapki! |
Przykłady użycia
- Zimą nosi wełnianą czapkę z pomponem.Znaczenie podstawowe, kojarzone z [kurtką](/dictionary/kurtka) i szalikiem.
- Czapki z głów przed jej osiągnięciem!Wyraz uznania, styl podniosły.
- Na złodzieju czapka gore.Przysłowie: winowajca zdradza się reakcją.
Frazeologia
- Czapka niewidka – wyobrażenie czapki, która czyni niewidzialnym.
- Czapkować – zbytnio schlebiać przełożonemu.
- Czapa – podobnie brzmiące słowo, potocznie wielka okrywa, np. czapa śniegu na dachu.
- Pisownia. Cz-, nie ć-; w dopełniaczu liczby mnogiej piszemy czapek.
Jaka jest różnica między czapką a kapeluszem?
Czapka jest zwykle miękka lub z daszkiem, a kapelusz ma rondo i sztywniejszą formę.
Czy czapka może być zdrobniała?
Tak: czapeczka to forma pieszczotliwa, używana głównie w rozmowie z dziećmi. W dopełniaczu liczby mnogiej brzmi czapeczek.
Dlaczego mówi się czapek, a nie czapków?
Rzeczowniki żeńskie na -ka mają w dopełniaczu liczby mnogiej zero końcówki: czapek, kurtek.