Strzał w dziesiątkę, czyli kilka słów o strzale

Strzał to jednorazowe wystrzelenie pocisku z łuku, broni palnej albo uderzenie piłki w stronę bramki. Strzał w dziesiątkę oznacza coś, co trafiło idealnie: pomysł, prezent, odpowiedź. Słowo pochodzi od czasownika *strzelać*, a ten sięga prasłowiańskiego *strěla*, czyli „strzała”. Nie bez powodu w piłce nożnej ważny jest cel, czyli bramka rywala.

• Wystrzał. *Usłyszeliśmy jeden głośny strzał.*
• Uderzenie piłki (sport). *Strzał z dystansu minął słupek.*
• Trafiona decyzja (potocznie). *Ten pomysł to był strzał w dziesiątkę.*
• Nagły huk. *Z rury wydechowej dobiegł strzał.*

Odmiana rzeczownika

Strzał w zdaniu

• Napastnik oddał celny strzał z dziesięciu metrów.Kolokacja: *oddać strzał*, nie „zrobić strzał”.
• Trzeba było zrobić to inaczej, bo to był strzał w stopę.W sporcie i biznesie potocznie: działanie, które szkodzi samemu działającemu.
• W oddali padł strzał.Czasownik „paść” w połączeniu ze strzałem oznacza, że się rozległ.

Strzał czy strzała?

• Strzała to pocisk z łuku, a strzał to czynność lub jej efekt. Obie formy mają ten sam rdzeń, ale to dwa osobne rzeczowniki, różnego rodzaju gramatycznego.
• Frazeologia: *strzał w dziesiątkę*, *strzelić sobie w stopę*, *strzał w kolano* (o działaniu przeciwko własnym interesom), *strzał na ślepo*.
• Pisownia: *rz* w tej rodzinie jest stałe: *strzał, strzelać, strzelec, strzelnica*.