Cięcie – więcej niż ruch nożem: od fryzjera po oszczędności
Cięcie to czynność przecinania czegoś albo jej wynik, czyli rozcięcie. W przenośni to radykalne ograniczenie, np. wydatków, i zabieg chirurgiczny.
Cięcie to rzeczownik odczasownikowy od *ciąć*. Jedno słowo mieści i ruch fryzjerskich nożyczek, i radykalne oszczędności firmy. Mówimy o nim w kuchni, w medycynie, w filmie i w ekonomii, a znaczenia łączy wspólny obraz: coś zostaje oddzielone od całości albo zmniejszone. Czasownik *ciąć* jest niedokonany; dokonane odpowiedniki to *uciąć*, *przeciąć* lub *ściąć*.
- Czynność przecinania. *Cięcie desek zajęło godzinę.*
- Miejsce przecięcia, rana. *Cięcie zagoiło się szybko.*
- Ograniczenie (ekonomia). *Rząd zapowiedział cięcia w administracji.*
- Zabieg chirurgiczny. *Poród przez cięcie cesarskie.*
- Montaż filmowy. *Cięcie między ujęciami było niemal niewidoczne.*
Odmiana (rzeczownik rodzaju nijakiego)
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | cięcie | cięcia |
| Dopełniacz | cięcia | cięć |
| Celownik | cięciu | cięciom |
| Narzędnik | cięciem | cięciami |
| Miejscownik | cięciu | cięciach |
Przykłady z uwagami
- Fryzjer zrobił precyzyjne cięcie na grzywce.Znaczenie podstawowe, konkretne.
- Firma zapowiada cięcia kosztów o piętnaście procent.Typowa kolokacja: cięcia kosztów, cięcia budżetowe; zobacz [koszt](/dictionary/koszt).
- Miał cięty język i nie ukrywał opinii.Cięty język oznacza ostrą, błyskotliwą wypowiedź.
Frazeologia i etymologia
- Cięta riposta – szybka, ostra odpowiedź.
- Cięcie cesarskie – nazwa pochodzi od łacińskiego *sectio caesarea*; wiązanie jej z Juliuszem Cezarem to prawdopodobnie legenda, bo czasownik *caedere* znaczy „ciąć”.
- Pisownia. Ę w *cięcie* utrzymuje się w całej rodzinie: ciąć – tnę – cięty.
- Pokrewne: cios – uderzenie, a nie przecięcie.
Czy cięcie i cięcia to ten sam wyraz?
Tak: cięcia to liczba mnoga, np. cięcia płac.
Jak odmienić cięcie w dopełniaczu liczby mnogiej?
Piszemy cięć, bez końcówki -ów: wiele cięć, bez cięć.
Czy cięcie to to samo co rozcięcie?
Nie do końca. Cięcie to czynność lub jej efekt w ogóle, a rozcięcie zwykle oznacza dłuższe przecięcie czegoś w poprzek lub wzdłuż.