Chili czy chilli? Papryczka, sos i danie w jednym słowie
Chili to ostra odmiana papryki, a także sos albo danie z jej dodatkiem, na przykład chili con carne. W polszczyźnie słowo jest nieodmienne.
Chili to słowo, które wciąż brzmi trochę egzotycznie. Przez przypadki się go nie odmienia, więc zarówno „kupiłem chili”, jak i „przepis z chili” zostają w tej samej formie.
- Ostra papryczka. *Dodaj do sosu pokrojone chili.*
- Przyprawa w proszku lub płatkach. *Szczypta chili wystarczy.*
- Danie z mięsem i fasolą. *Na obiad zrobiłem chili con carne.*
Forma słowa
| Cecha | Wartość | Uwaga |
|---|---|---|
| Odmiana | nieodmienne | chili, do chili, z chili |
| Rodzaj | zwykle nijaki | to chili |
| Liczba mnoga | brak | mówimy: papryczki chili |
| Pochodzenie | hiszp. chile | z nahuatl *chīlli* |
Przykłady użycia
- Ten sos jest za ostry, bo dałeś za dużo chili.Tu słowo jest nazwą przyprawy.
- Zamów zupę bez chili.Nieodmienność: nie „bez chilego”.
- Pamiętaj o papryczkach chili, kiedy wycierasz ręce.Przymiotnikowe użycie: „papryczka chili”.
Skąd ta nazwa i jak mierzymy ostrość
Słowo przeszło przez hiszpański (*chile*) z języka nahuatl, używanego przez Azteków. Ostrość papryk mierzy się w skali Scoville’a, opracowanej w 1912 roku przez Wilbura Scoville’a. Nie myl chili z krajem Chile, który zapisujemy wielką literą. Chili świetnie pasuje do pieprzu, do zupy i do pieczonego mięsa.
W kuchni europejskiej chili pojawiło się dopiero po wyprawach Kolumba. Dziś używa się go świeżego, suszonego, mielonego lub w sosach. Jeśli gotujesz z dziećmi, zacznij od małej ilości, bo kapsaicyna, czyli związek odpowiedzialny za piekący smak, podrażnia błony śluzowe. Po krojeniu papryczki umyj dokładnie ręce, zanim dotkniesz oczu.
Czy można napisać „chilli”?
Spotykasz taki zapis głównie w angielskim. W polskich tekstach stosuje się formę „chili”, którą zalecają słowniki.
Czy „chili” się odmienia?
Nie. To rzeczownik nieodmienny, więc w każdym przypadku brzmi tak samo.