Biedak: ubogi, nieszczęśliwy, a czasem biedaszyb
Biedak to człowiek ubogi, pozbawiony środków do życia, ale także ktoś, komu współczujemy z powodu kłopotów, niezależnie od zasobności portfela.
Biedak to rzeczownik rodzaju męskiego utworzony od przymiotnika *biedny*. W polszczyźnie ma dwa oblicza: ekonomiczne i współczujące, więc ten sam wyraz opisuje kogoś bez pieniędzy i kogoś, komu się nie poszczęściło. Bywa używany czule albo z lekką ironią.
- Człowiek ubogi. *Biedak nie miał na chleb.*
- Ktoś godny współczucia. *Biedak zgubił portfel i klucze.*
- Zdrobnienie: biedaczysko. *Biedaczysko, jak on cierpi!*
- Forma żeńska: biedaczka. *Biedaczka została sama z dzieckiem.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | biedak | biedacy |
| Dopełniacz | biedaka | biedaków |
| Celownik | biedakowi | biedakom |
| Biernik | biedaka | biedaków |
| Narzędnik | biedakiem | biedakami |
| Miejscownik | o biedaku | o biedakach |
| Wołacz | biedaku! | biedacy! |
Przykłady użycia
- Biedak, nie wiedział, co go czeka.Współczucie, bez znaczenia finansowego.
- Pomagała biedakom z całego miasta.Celownik liczby mnogiej.
- Nie rób z siebie biedaka, wszyscy wiedzą, że masz oszczędności.Rejestr potoczny, z nutą zarzutu.
Biedak a biedaszyb
- Biedaszyb — nielegalny, prosty szyb, w którym wydobywano węgiel; kojarzy się z Wałbrzychem i Górnym Śląskiem w czasach kryzysu.
- Biedaczysko — zdrobniale z odcieniem litości.
- Pokrewne: biedny i *bieda*, a z drugiej strony forsa jako potoczne określenie pieniędzy.
- Przysłowie: *Biednemu zawsze wiatr w oczy.*
Czy biedak może znaczyć coś innego niż ubogi?
Tak. W mowie potocznej biedak często znaczy nieszczęśnik, ktoś, komu współczujemy.
Jak wygląda liczba mnoga biedaka?
Biedacy: w mianowniku liczby mnogiej k zmienia się w c, jak w wyrazie ptak, ptacy. To ważna reguła, bo błędna forma biedaki brzmi w polszczyźnie niepoprawnie.