Mundur: ubranie, które mówi, kim jesteś
Mundur to jednolity strój noszony przez żołnierzy, policjantów, strażaków i inne służby oraz przez uczniów niektórych szkół.
Mundur to jednolity strój, który odróżnia członków danej grupy od reszty ludzi. Mówi się o honorze munduru, bo ubrany w niego człowiek reprezentuje całą instytucję, a nie tylko siebie. Najczęściej kojarzy się z wojskiem, lecz noszą go też policjanci i strażacy.
- Strój służb mundurowych. *Żołnierz wyprasował mundur galowy.*
- Strój szkolny (potocznie: mundurek). *W tej szkole uczniowie noszą mundurki.*
- Służby mundurowe (metonimia). *Mundurowi pilnowali porządku.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | mundur | mundury |
| Dopełniacz | munduru | mundurów |
| Celownik | mundurowi | mundurom |
| Narzędnik | mundurem | mundurami |
| Miejscownik | mundurze | mundurach |
| Wołacz | mundurze! | mundury! |
Mundur w zdaniu
- Kapitan stanął w pełnym mundurze.„W mundurze” oznacza: ubrany służbowo.
- Ratował honor munduru.Utrwalone wyrażenie o dbaniu o dobre imię służby.
- Policjanci w mundurach patrolowali ulice.Zestawienie z drugim przyimkiem: „w mundurach”, nie „z mundurami”.
Rodowód i zwroty
Słowo trafiło do polszczyzny z niemieckiego *Montur*. Typowe połączenia to mundur galowy, mundur wyjściowy, mundur polowy i mundur szkolny. W języku potocznym mówi się też „pójść w mundur” (zostać żołnierzem lub policjantem) i „zdjąć mundur” (odejść ze służby). Ten sam wzór mają funkcjonariusze danej formacji, np. policji, dlatego mundur od razu pokazuje przynależność i stopień.
Starsze pokolenia pamiętają jeszcze szkolne mundurki, wprowadzane i wycofywane w różnych latach. Dziś wracają w wielu szkołach jako element tożsamości, a nie przymus.
Najczęstsze pytania
Czym jest mundurek?
To zdrobnienie od „mundur”, zwykle o stroju szkolnym lub skautowskim.
Czy „mundurowi” to ludzie w mundurach?
Tak, to zbiorcza nazwa pracowników służb, takich jak policja, wojsko i straż pożarna.