System, czyli uporządkowana całość
System to zbiór elementów powiązanych ze sobą w uporządkowaną całość, na przykład system prawny, nerwowy albo operacyjny.
System to układ składników, które działają razem według pewnych zasad. Słowo pochodzi od greckiego *systema*, czyli „całość złożona z części”, i podobnie rozumiemy je dziś: system oświaty, system nerwowy, system operacyjny. Przymiotnik *systemowy* oznacza „dotyczący systemu”, a *systematyczny* – „regularny, robiony co jakiś czas”. W firmach używa się go razem z programem komputerowym.
- Uporządkowana całość. *System podatkowy został zreformowany.*
- Układ biologiczny. *System odpornościowy broni organizm.*
- Oprogramowanie komputera. *Zaktualizuj system operacyjny.*
- Metoda lub sposób działania. *Wypracowali własny system pracy.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | system | systemy |
| Dopełniacz | systemu | systemów |
| Celownik | systemowi | systemom |
| Biernik | system | systemy |
| Narzędnik | systemem | systemami |
| Miejscownik | systemie | systemach |
System w zdaniu
- W systemie edukacji zmieniono wymagania programowe.Miejscownik *w systemie*.
- Komputer nie obsługuje tego systemu.Dopełniacz po zaprzeczonym czasowniku.
- Pracuje systemem zmianowym.Narzędnik, bo mowa o sposobie pracy.
System, systemowy i systematyczny
- Systemowy odnosi się do całego układu: *zmiana systemowa*, *błąd systemowy*. Systematyczny znaczy „regularny, metodyczny”: *systematyczna nauka*.
- Pomyłka: użycie *systematyczny* zamiast *systemowy* w tekstach o reformach, np. „reforma systematyczna”, jest błędem.
- Etymologia: greckie *systema* trafiło do polszczyzny przez łacinę. Zobacz też bliskie hasło zasada.
Czy „w systemie” oznacza „na komputerze”?
Często tak, w mowie potocznej: *zapisane w systemie* znaczy zapisane w oprogramowaniu firmy.
Czy system musi być skomplikowany?
Nie. System może być prosty, pod warunkiem że jego części są powiązane i podlegają wspólnym regułom. Warto pamiętać, że w codziennej mowie słowo bywa nadużywane: „system” zamiast „sposób” brzmi urzędowo i przesadnie, więc w zwykłej rozmowie często lepiej powiedzieć po prostu „metoda” albo „sposób”. W tekstach technicznych i prawniczych jest jednak jak najbardziej na miejscu.