Dziura w ubraniu, w budżecie i w prawie – słowo wielu zastosowań
Dziura to otwór lub wgłębienie w czymś, powstałe przypadkiem albo zrobione celowo. W przenośni oznacza lukę, brak albo odludne, nieciekawe miejsce.
Dziura to słowo, które w polszczyźnie uzyskało rozległe życie przenośne. Przez dziurę w ścianie widać ogród, ale przez dziurę w budżecie wypływają pieniądze, a dziura w prawie to okazja dla sprytnych. Pokrewne słowa istnieją w wielu językach słowiańskich, np. czeskie díra i rosyjskie dyra. W codziennej polszczyźnie dziura bywa zarówno neutralna, jak i lekko pogardliwa, zależnie od tego, o czym mówisz.
- Otwór. *W skarpetce zrobiła się dziura.*
- Wgłębienie. *Na drodze powstała dziura po wybuchu.*
- Luka lub deficyt (przenośnie). *Dziura budżetowa rosła.*
- Odludne miejsce (pogardliwie). *Mieszka w jakiejś dziurze.*
Odmiana (rodzaj żeński)
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | dziura | dziury |
| Dopełniacz | dziury | dziur |
| Celownik | dziurze | dziurom |
| Biernik | dziurę | dziury |
| Narzędnik | dziurą | dziurami |
| Wołacz | dziuro! | dziury! |
Przykłady użycia
- Zalepiłem dziurę w dętce rowerowej.Znaczenie konkretne.
- W ustawie znaleziono dziurę umożliwiającą obejście przepisów.Luka prawna, język urzędowy.
- W tym domu jest dziura w budżecie z powodu remontu.Deficyt finansów; zobacz [budżet](/dictionary/budzet).
Frazeologia
- Szukać dziury w całym – czepiać się drobiazgów.
- Wiercić komuś dziurę w brzuchu – męczyć pytaniami lub prośbami.
- Zabita dziura – odludne, nudne miejsce, do którego nikt nie jeździ.
- Pokrewne słowa: dziurka (od klucza), dziurkacz, dziurawić, dziurawy; porównaj dno, czyli spód naczynia.
Czy dziura to to samo co otwór?
Otwór brzmi bardziej technicznie, dziura potocznie i często sugeruje usterkę.
Czy dziura ma zdrobnienie?
Tak: dziurka, np. dziurka od klucza lub dziurka w guziku.
Czy zabita dziura jest obraźliwa?
Dla mieszkańców może być, więc lepiej unikać w ich obecności.