Kąpiel: od wanny po wylewanie dziecka z kąpielą
Kąpiel to zanurzenie ciała w wodzie lub czynność mycia się w wannie czy w morzu. Słowo występuje też w wielu zwrotach przenośnych.
Kąpiel to czynność, którą kojarzymy z relaksem i higieną. Jedno z najbardziej znanych porzekadeł ostrzega: nie należy wylewać dziecka z kąpielą, czyli odrzucać wartościowych rzeczy razem z tym, co złe. Słowo ma regularną odmianę, ale kilka pułapek ortograficznych.
- Zanurzenie w wodzie. *Wieczorem wziął gorącą kąpiel.*
- Zabieg leczniczy. *Kąpiel błotna pomogła na bóle stawów.*
- Pływanie rekreacyjne. *Kąpiel w morzu o świcie.*
Odmiana przez przypadki
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | kąpiel | kąpiele |
| Dopełniacz | kąpieli | kąpieli |
| Celownik | kąpieli | kąpielom |
| Biernik | kąpiel | kąpiele |
| Narzędnik | kąpielą | kąpielami |
| Miejscownik | kąpieli | kąpielach |
Kąpiel w zdaniu
- Po kąpieli dziecko zasnęło od razu.Dopełniacz po „po”: po kąpieli.
- Nalej do wanny wody na kąpiel.Dopełniacz cząstkowy: wody.
- Kąpiele słoneczne trzeba stosować z umiarem.Liczba mnoga w znaczeniu: opalanie się.
Frazeologia i słowa pokrewne
- Wylać dziecko z kąpielą — odrzucić dobre razem ze złym; to kalka niemieckiego *das Kind mit dem Bade ausschütten*, znana od XVI wieku.
- Kąpielisko — wyznaczone miejsce do kąpieli nad wodą; kąpielówki — spodenki do pływania.
- Kąpiel słoneczna — leżenie na słońcu.
- Pisownia — kąpiel pisze się z ą, a w odmianie przed końcówką pojawia się i: kąpieli, ale kąpielą. Do kąpieli potrzebna jest woda, a najczęściej także wanna.
W dawnych miejscowościach uzdrowiskowych kąpiel była elementem kuracji: kąpiele solankowe, borowinowe, siarkowe. Do dziś w polskich uzdrowiskach, takich jak Ciechocinek, rozumie się je jako zabiegi lecznicze zlecane przez lekarza, a nie jako zwykłe mycie.
Czy kąpiel i prysznic to to samo?
Nie. Kąpiel to zanurzenie w wodzie, prysznic to mycie pod strumieniem wody.
Jakiego rodzaju jest kąpiel?
Żeńskiego: ta kąpiel, mimo że kończy się na spółgłoskę. Odmienia się podobnie jak „jesień” i „podróż”.