Akt: czyn, dokument, część sztuki i obraz ciała
Akt to czyn albo uroczysta czynność, a także dokument urzędowy, część utworu scenicznego i obraz nagiego ciała. Znaczenie zależy od kontekstu.
Akt to jedno z tych krótkich słów, które w różnych dziedzinach znaczą coś zupełnie innego. Urzędnik widzi w nim dokument, aktor część przedstawienia, a malarz modela bez ubrania. Wspólny mianownik jest jeden: za każdym razem chodzi o coś dokonanego, ukończonego.
- Czyn, działanie. *To był akt odwagi.*
- Dokument urzędowy. *Akt urodzenia, akt notarialny.*
- Część utworu scenicznego. *Po pierwszym akcie była przerwa.*
- Przedstawienie nagiego ciała w sztuce. *Wystawa aktów Modiglianiego.*
- Uroczystość lub oficjalna czynność. *Akt chrztu, akt podpisania traktatu.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | akt | akty |
| Dopełniacz | aktu | aktów |
| Celownik | aktowi | aktom |
| Biernik | akt | akty |
| Narzędnik | aktem | aktami |
| Miejscownik | o akcie | o aktach |
Akt w zdaniu
- Przeczytał akt oskarżenia od początku do końca.Połączenie stałe, język prawniczy.
- W trzecim akcie wszystko się wyjaśnia.Miejscownik: k zmienia się w c.
- Odebrał akt ślubu w urzędzie stanu cywilnego.Mówi się też po prostu: odpis aktu.
Akt czy akta
Łacińskie *actus* znaczyło „działanie, czyn”, a jego liczba mnoga *acta* dała polskie akta — zbiór dokumentów jednej sprawy. Dlatego mówimy „akt urodzenia” (jeden dokument), ale „akta sprawy” (cała teczka). Podobnie ma się rzecz z czynem: akt to czyn ujęty uroczyście, urzędowo albo artystycznie.
Czy akt to to samo co akta?
Nie. Akt to pojedynczy dokument lub czyn, akta to cały zbiór dokumentów, zawsze w liczbie mnogiej.
Jak się odmienia akt w miejscowniku?
O akcie, w akcie. Przed końcówką -e spółgłoska k przechodzi w c.