Pat: szachowy remis i sytuacja bez wyjścia
Pat to sytuacja w szachach, w której gracz nie ma żadnego dozwolonego ruchu, ale jego król nie jest szachowany, co oznacza remis. W przenośni: impas.
Pat to szachowy paradoks. Gracz może mieć przewagę materialną i nadal stracić zwycięstwo, bo nie zostawił przeciwnikowi żadnego legalnego ruchu. W szachach to jeden z rodzajów remisu, który zaskakuje nawet doświadczonych graczy. W języku potocznym pat opisuje każdy impas: negocjacje, rozmowy, spór.
- Remis w szachach. *Partia zakończyła się patem.*
- Impas (przenośnie). *Rozmowy wpadły w pat.*
- Sytuacja patowa. *Sytuacja jest patowa, nikt nie ustąpi.*
- Brak możliwych ruchów. *Znalazł się w pacie, bo nie miał już opcji.*
Odmiana rzeczownika pat
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | pat | paty |
| Dopełniacz | pata | patów |
| Celownik | patowi | patom |
| Biernik | pat | paty |
| Narzędnik | patem | patami |
| Miejscownik | pacie | patach |
Pat w zdaniach
- Biały nie zauważył, że doprowadza do pata.Gracz z przewagą bywa zmuszony do remisu, jeśli zostawi przeciwnika bez ruchu.
- W negocjacjach nastąpił pat i spotkanie przerwano.Przenośnie: obie strony stoją w miejscu.
- W pacie nikt nie wygrywa.Miejscownik z przemianą t–ci: w pacie.
Pat, mat i skąd to słowo
- Pat czy mat? Mat oznacza, że król jest szachowany i nie ma ucieczki, więc gra jest wygrana. Pat to brak ruchów bez szacha, więc remis.
- Etymologia. Słowo przyszło do polszczyzny z zachodu Europy; prawdopodobnie sięga włoskiego *patta*, czyli remis.
- Rodzina. Przymiotnik *patowy* opisuje sytuację bez wyjścia. *Mat* pochodzi z perskiego *šāh māt*, czyli „król jest bezradny”.
- Zwroty. *Wpaść w pat, wyjść z patu, sytuacja patowa.*
Czym różni się pat od mata?
W macie król jest szachowany i nie ma ucieczki, więc gra kończy się wygraną. W pacie króla nikt nie szachuje, ale gracz nie ma ruchu, co daje remis.
Czy „pat” można stosować poza szachami?
Tak, zwłaszcza w polityce i negocjacjach. Oznacza wtedy impas, w którym żadna strona nie może ruszyć naprzód.