Norma: jak wyrobić normę i co znaczy „w normie”?
Norma to ustalona reguła lub wzorzec postępowania, a także wymagana ilość pracy albo typowy, prawidłowy stan.
Norma pojawia się w prawie, medycynie, przemyśle i codziennej rozmowie. Najkrócej: norma mówi, co jest typowe, dozwolone albo wymagane. Rzeczownik jest rodzaju żeńskiego, a jego źródłem jest łacińskie *norma*.
- Reguła lub wzorzec postępowania. *Norma prawna obowiązuje wszystkich.*
- Wymagana ilość lub poziom. *Robotnik wyrobił normę o dwa procent.*
- Stan prawidłowy, typowy. *Wyniki badań są w normie.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | norma | normy |
| Dopełniacz | normy | norm |
| Celownik | normie | normom |
| Biernik | normę | normy |
| Narzędnik | normą | normami |
| Miejscownik | o normie | o normach |
Norma w zdaniu
- Ciśnienie mieści się w normie.Typowe użycie w medycynie, bez przyimka „na”.
- Obowiązują nas normy bezpieczeństwa.Styl urzędowy i techniczny.
- To już przekracza wszelkie normy!Potocznie: przesada, zbyt wiele.
Od kątownika do prawa
- Łacińskie *norma* oznaczało kątownik stolarski: narzędzie do sprawdzania, czy kąt jest prosty.
- Z narzędzia powstał wzorzec, a z wzorca – reguła postępowania.
- Wyrobić normę to zwrot z lat socjalistycznych, kiedy pracownicy mieli określone limity produkcji.
- Pokrewne hasła: zasada, poziom.
W codziennym użyciu pojawiają się zwroty *norma społeczna* (niepisana reguła zachowania), *norma etyczna* i *norma jakości*. W sporcie *norma* to minimum wymagane na zawody, np. kwalifikacja olimpijska. Słowo bywa też używane w medycynie: wyniki laboratoryjne zawsze podają przedział normy.
Czym norma różni się od przepisu?
Zasada i przepis wskazują, co robić. Norma bywa też opisem tego, co typowe, np. norma temperatury ciała.
Co znaczy „odbiegać od normy”?
Że ktoś lub coś różni się od przeciętnego stanu: wynik, zachowanie albo wygląd.