Święto: dzień wolny, uroczystość czy rocznica?
Święto to dzień o szczególnym znaczeniu religijnym, narodowym lub rodzinnym, często wolny od pracy i obchodzony uroczyście, zwykle z tradycją.
Święto to dzień wyróżniony spośród zwykłych, bo przypomina ważne wydarzenie albo osobę. Wyrażenie „od święta” znaczy „rzadko, tylko przy wyjątkowej okazji”, a wcale nie „w każde święto”. Rzeczownik pochodzi od przymiotnika święty, czyli takiego, który jest oddzielony od codzienności i wart szczególnej czci.
- Dzień obchodzony uroczyście. *Boże Narodzenie to najważniejsze święto w wielu rodzinach.*
- Dzień ustawowo wolny od pracy. *Trzeciego maja przypada święto narodowe.*
- Rocznica lub wydarzenie z oprawą. *Święto miasta kończy koncert na rynku.*
- Przenośnie: wielka radość. *Dla dzieci każda wizyta u dziadków to prawdziwe święto.*
Odmiana rzeczownika
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | święto | święta |
| Dopełniacz | święta | świąt |
| Celownik | świętu | świętom |
| Narzędnik | świętem | świętami |
| Miejscownik | święcie | świętach |
Święto w zdaniu
- Z okazji święta szkoła zorganizowała akademię.Wyrażenie „z okazji” z dopełniaczem; styl oficjalny.
- Mama piecze ten sernik tylko od święta.Potocznie: rzadko, w wyjątkowych sytuacjach.
- Na święta zawsze wracam do rodzinnego domu.Liczba mnoga „święta” oznacza zwykle Boże Narodzenie lub Wielkanoc.
Alternacja ę/ą i inne pułapki
- Dopełniacz liczby mnogiej to *świąt* (nie „świętów”): *wesołych świąt*. W tej formie ę zmienia się w ą.
- Przymiotnik *świąteczny* także ma ą: *nastrój świąteczny*, *kartka świąteczna*.
- Czasownik *świętować* zachowuje ę: *świętowali do rana*.
- Święto państwowe ustala ustawa, a święto kościelne wynika z kalendarza liturgicznego; niektóre dni należą do obu grup.
Jak poprawnie: życzę wesołych świąt czy świętów?
Poprawna jest tylko forma „świąt”, bo dopełniacz liczby mnogiej tego rzeczownika jest nieregularny.
Czy święto i uroczystość to to samo?
Nie do końca. Uroczystość to sama ceremonia lub obchód, a święto to cały dzień oznaczony w kalendarzu.
Skąd się wzięło słowo święto?
Od prasłowiańskiego rdzenia *svęt-*, od którego pochodzi też przymiotnik święty.