Wywiad: rozmowa z gwiazdą czy służby specjalne?

Wywiad to jedno z tych słów, które potrafią zmienić znaczenie w zależności od zdania. W gazecie to rozmowa z gościem, a w serialu szpiegowskim tajna służba. Łączy je wspólny sens: dowiedzieć się jak najwięcej.

• Rozmowa dziennikarska. *Wywiad z aktorką ukazał się w niedzielę.*
• Służba zdobywająca informacje. *Wywiad wojskowy działa w ścisłej tajemnicy.* Zobacz też szpieg.
• Medycyna. *Lekarz zebrał wywiad: pytał o bóle i alergie.*
• Wywiad środowiskowy. *Pracownik socjalny przeprowadził wywiad w domu rodziny.*

Odmiana rzeczownika wywiad

Wywiad w zdaniu

• Udzieliła szczerego wywiadu lokalnej gazecie.Zwrot „udzielić wywiadu” (dopełniacz), nie „dać wywiad”.
• W wywiadzie powiedział więcej, niż planował.Miejscownik: w wywiadzie; d przechodzi w dz.
• Agent pracował dla obcego wywiadu.Dopełniacz: dla wywiadu; znaczenie wojskowe i polityczne.

Skąd ten wywiad?

• Rzeczownik tworzy się od czasownika wywiedzieć się, czyli dowiedzieć się czegoś, a jego rdzeń „wiedzieć” jest wspólny ze słowem wiedza.
• Po polsku mówimy „przeprowadzić wywiad”, ale „udzielić wywiadu” oznacza być rozmówcą. Mówi się też „dać wywiad”, ale w staranniejszej polszczyźnie lepiej użyć „udzielić”.
• Angielskie *interview* tłumaczymy jako wywiad, ale „intelligence” (służby) to również „wywiad”: polskie słowo obejmuje obie dziedziny.
• „Wywiadowca” to dawny policjant śledczy, a „wywiadówka” to w szkole zebranie rodziców z nauczycielami.
• Pokrewne słowo to rozmowa, ale wywiad ma zawsze określony cel i formę.