Szpieg: ktoś, kto zbiera cudze tajemnice
Szpieg to osoba potajemnie zdobywająca poufne informacje o innym państwie, firmie lub człowieku.
Szpieg zbiera informacje, których nikt nie chce mu udostępnić. W liczbie mnogiej mówimy *szpiedzy*, a nie „szpiegi”, bo głoska *g* przechodzi tu w *dz*, tak jak w *Czech – Czesi*. Słowo przybyło z niemieckiego, gdzie pokrewne rdzenie oznaczały wypatrywanie. Pracę szpiega wykonuje czasem agent wywiadu, ale nie każdy agent jest szpiegiem.
- Osoba działająca dla obcego wywiadu. *Szpieg zbierał dane o produkcji uzbrojenia.*
- Donosiciel. *W klasie znalazł się szpieg, który wszystko donosił nauczycielce.*
- Czasownik pokrewny: szpiegować. *Szpiegował sąsiadów przez lornetkę.*
Odmiana rzeczownika (męskoosobowy)
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | szpieg | szpiedzy |
| Dopełniacz | szpiega | szpiegów |
| Celownik | szpiegowi | szpiegom |
| Biernik | szpiega | szpiegów |
| Narzędnik | szpiegiem | szpiegami |
| Miejscownik | szpiegu | szpiegach |
Szpieg w zdaniu
- Szpiedzy ukrywali się w ambasadzie.Mianownik liczby mnogiej męskoosobowy: *szpiedzy*.
- Po wojnie wielu szpiegów wróciło do kraju.Dopełniacz liczby mnogiej.
- Uważaj, to szpieg!Wołacz przy wykrzyknieniu bywa używany: *szpiegu!*.
Rodzina słów i uwagi
- Pochodne: *szpiegostwo*, *szpiegować*, *szpiegowski*, *kontrwywiad* (służba walcząca z cudzymi szpiegami).
- Alternacja g – dz: podobnie *wróg – wrogowie* jest wyjątkiem, ale *szpieg – szpiedzy* i *biedak – biedacy* pokazują, jak końcówka zmienia spółgłoskę w liczbie mnogiej.
- Różnica: *agent* może działać jawnie, np. agent ubezpieczeniowy; szpieg zawsze działa w ukryciu.
Czy szpieg i zdrajca to to samo?
Nie. Szpieg zbiera informacje, zdrajca łamie lojalność wobec własnej strony. Czasem to jedna osoba, ale nie zawsze, zob. zdrajca.
Czy mówi się „szpiegi”?
W poprawnej polszczyźnie nie; należy używać formy *szpiedzy*, zwłaszcza w piśmie.