Karetka: dawny powóz, dzisiejsza pomoc w nagłym wypadku
Karetka to pojazd pogotowia ratunkowego przewożący chorych i rannych. Dawniej tak nazywano też zamknięty powóz konny, od którego pochodzi nazwa.
Gdy słyszysz syrenę i widzisz niebieskie światła, to jedzie karetka. Słowo, które dziś kojarzy się z ratowaniem życia, kiedyś oznaczało wygodny, zamknięty powóz dla zamożnych podróżnych. Dzisiaj w mowie potocznej używamy go niemal wyłącznie w znaczeniu medycznym, a oficjalnie mówi się o ambulansie lub zespole ratownictwa medycznego.
- Pojazd pogotowia. *Karetka dojechała w kilka minut.*
- Dawny zamknięty powóz. *Szlachcic wsiadł do karetki zaprzężonej w czwórkę koni.*
- Potocznie: wezwanie pogotowia. *Dzwoń po karetkę, szybko!*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | karetka | karetki |
| Dopełniacz | karetki | karetek |
| Celownik | karetce | karetkom |
| Biernik | karetkę | karetki |
| Narzędnik | karetką | karetkami |
| Miejscownik | karetce | karetkach |
Jak używać w zdaniu
- Karetka z włączonymi sygnałami przejechała przez skrzyżowanie.Zwykłe zdanie w stylu neutralnym.
- Wezwano karetkę reanimacyjną.Przymiotnik określa typ zespołu; biernik: karetkę.
- Zanim przyjechała karetka, sąsiad udzielił pierwszej pomocy.Po spójniku „zanim” czasownik w czasie przeszłym.
Pochodzenie i język medyczny
Nazwa wywodzi się od karety, czyli XVII-wiecznego zamkniętego powozu, zapożyczonego z języków zachodnich. Na pierwszych ambulansach konnych i samochodowych zostało po prostu stare słowo. W Polsce numer alarmowy pogotowia to 999, a ogólnoeuropejski 112. Sam wyraz *ambulans* jest bliski znaczeniem, lecz brzmi bardziej oficjalnie i częściej pojawia się w tekstach prasowych. Z powozem zaś wiąże się bajka o Kopciuszku, gdzie dynia zamienia się w karetę.
Czy karetka i ambulans to to samo?
W praktyce tak. Karetka jest słowem potocznym, ambulans bardziej oficjalnym; mówimy też o „pogotowiu ratunkowym”.
Czy karetka musi mieć syrenę?
Nie zawsze, ale w drodze do zdarzenia używa sygnałów świetlnych i dźwiękowych, a inni kierowcy mają obowiązek ustąpić jej pierwszeństwa.