Wdech: pierwszy ruch w każdej sekundzie życia
Wdech to pobieranie powietrza do płuc podczas oddychania, przeciwieństwo wydechu. Jest odruchem, ale można nad nim panować świadomie.
Wdech zaczyna każdą porcję oddechu. To rzadki przykład rzeczownika, który ma swoją parę w idealnej symetrii: wdech i wydech, jak dwa końce huśtawki. Bez nich żadne zdanie o oddychaniu nie byłoby kompletne.
- Pobranie powietrza. *Zrób głęboki wdech.*
- Faza oddechu. *Wdech trwa krócej niż wydech.*
- W jodze i medytacji. *Licz wdechy do dziesięciu.*
- W nurkowaniu. *Wdech przed zanurzeniem.*
Odmiana
| Przypadek | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| Mianownik | wdech | wdechy |
| Dopełniacz | wdechu | wdechów |
| Celownik | wdechowi | wdechom |
| Biernik | wdech | wdechy |
| Narzędnik | wdechem | wdechami |
| Miejscownik | wdechu | wdechach |
Przykłady
- Zrób wdech nosem, wydech ustami.Typowe polecenie na zajęciach oddechowych.
- Na wdechu poczuł zapach lasu.Konstrukcja „na wdechu” oznacza w trakcie wdychania.
- Przy każdym wdechu klatka piersiowa się unosi.Język opisowy, medyczny.
Wdech i jego rodzina
- Czasownik pokrewny to wdychać, czyli pobierać powietrze, a także substancje, np. dym lub opary.
- Przeciwieństwo: *wydech*, od czasownika *wydychać*.
- Przymiotnik: *wdechowy*, np. *mięśnie wdechowe*.
- Ćwiczenia z oddychaniem często łączą wdech z rytmem liczenia, np. cztery sekundy wdechu i sześć wydechu.
W fizjologii wdech jest procesem czynnym: przepona obniża się, a mięśnie międzyżebrowe unoszą żebra, więc w płucach powstaje podciśnienie. Wydech spokojny jest natomiast zwykle bierny. Dlatego właśnie nauka kontrolowanego wdechu pomaga śpiewakom, nurkom i osobom, które chcą się uspokoić.
W praktyce oddechowej często zaleca się wdech nosem, bo powietrze jest wtedy ogrzewane i oczyszczane. Podczas wysiłku fizycznego częściej oddychamy ustami, co jest naturalne, ale na spokojnym spacerze lepiej wracać do nosa.
Czym wdech różni się od oddechu?
Wdech to jedna faza, oddech to pełny cykl złożony z wdechu i wydechu.
Czy „wdech” pisze się łącznie?
Tak, zawsze razem: „wdech”, „wdechowy”, „na wdechu”. Rozdzielna pisownia byłaby błędem.