Wakacje czy urlop? Słowo, które nie ma liczby pojedynczej
Wakacje to dłuższa przerwa w nauce lub pracy, zwłaszcza letnia, a także wyjazd spędzany w tym czasie. Rzeczownik występuje tylko w liczbie mnogiej.
Wakacje pochodzą z łacińskiego *vacatio*, od czasownika *vacare*, „być wolnym, próżnym”. Wyraz przyszedł do polszczyzny w średniowieczu przez szkoły i uniwersytety. Rzeczownik „wakacje” występuje wyłącznie w liczbie mnogiej, więc nie powiemy „jedno wakacje”. Gdy liczymy takie wyjazdy, używamy form „jedne wakacje”, „dwoje wakacji” albo po prostu „wakacje”.
- Przerwa w nauce. *Wakacje zaczynają się pod koniec czerwca.*
- Wyjazd wypoczynkowy. *Spędziliśmy wakacje nad morzem.*
- Czas bez obowiązków. *Dziś mam wakacje od pracy.*
- Potocznie: urlop. *Idę na wakacje w sierpniu.*
Odmiana (tylko liczba mnoga)
| Przypadek | Forma | Przykład |
|---|---|---|
| Mianownik | wakacje | Wakacje się zaczęły. |
| Dopełniacz | wakacji | Brak wakacji. |
| Celownik | wakacjom | Przyglądam się wakacjom. |
| Narzędnik | wakacjami | Zajmę się wakacjami. |
| Miejscownik | wakacjach | Byłem na wakacjach. |
Przykłady
- Jedziemy na wakacje do Chorwacji.„Na wakacje” (biernik) wskazuje cel podróży.
- Byłem na wakacjach w górach.„Na wakacjach” (miejscownik) wskazuje miejsce pobytu.
- W wakacje ruch na drogach rośnie.„W wakacje” (biernik) bez przyimka „na” oznacza czas.
Wakacje a urlop
- Wakacje — przerwa w nauce, głównie letnia; także wypoczynek.
- Urlop — zwolnienie z pracy, przysługujące pracownikowi; urlop to pojęcie prawne.
- Ferie — przerwa zimowa; od łacińskiego *feriae*, „dni wolne”.
- Wyjazd w czasie wakacji to często podróż nad morze lub w góry.
Tradycyjny polski obraz wakacji to plaża, walizka i długie dni bez zegarka, choć coraz częściej planujemy też wyjazdy w góry lub do miast zagranicznych.
Czy można powiedzieć „jedne wakacje”?
Tak. Przy rzeczownikach mających tylko liczbę mnogą używa się liczebnika zbiorowego lub formy „jedne”: „jedne wakacje były udane”.
Na wakacje czy na wakacjach?
Zależy od sytuacji: ruch (dokąd?) wymaga biernika, „jadę na wakacje”; pobyt (gdzie?) wymaga miejscownika, „jestem na wakacjach”.